Rond de vorige eeuwwisseling (19e > 20e eeuw)

Het ‘moderne’ Europa: vanaf 1875 Industrialisering Uitvindingen: telefoon, lamp, benzinemotor, vliegtuig Politieke hoofdstromingen krijgen vorm Confessionelen Liberalen Socialisten Vakbewegingen

Nieuw wereldbeeld Socialisme: Marx Evolutieleer: Darwin Onderbewustzijn: Freud

Het Fin de siècle-gevoel Angst + verwachting voor nieuwe periode = vlucht uit werkelijkheid kunst, luxe, genot Vorm boven inhoud: l'art pour l'art Stomingen Impressionisme Naturalisme Symbolisme Neoromantiek

Impressionisme Niet de werkelijkheid laten zien, maar zoals de kunstenaar die erváárt. Sfeer gaat boven inhoud Vastleggen van de wisselende effecten van licht en kleur

Literatuur: nauwkeurigheid Nuances, indrukken en gevoelens zo nauwkeurig mogelijk weergeven Bijvoeglijke naamwoorden Neologismen Archaïsmen Beeldspraak Sonetten: Willem Kloos Lyrisch proza

Naturalisme: het noodlot Vooral in roman- en toneelkunst Wil verkláren waarom leven zo geworden is mens is afhankelijk van Erfelijkheid Milieu Tijd familie- , psychologische en sociale romans Somber, pessimistisch Socialisme Louis Couperus

De beweging van tachtig 1880 Willem Kloos, Lodewijk van Deyssel Vorm en inhoud moeten één zijn Kunst is persoonlijke uiting: "de allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie" Veel beeldspraak: gevoelens zo precies mogelijk weergeven Frederik van Eeden: De kleine Johannes. Herman Gorter: Mei