ESCULTURA A escultura quedara desconectada da tradición clásica, os precedentes son as mostras prerrománicas de pequenas dimensións Integrada na arquitectura e adaptada a ela, por iso predomina o relevo e escasea o vulto redondo

Vulto redondo: Recuperase pero segue a ser escaso. En madeira, marfil ou metal A Virxe coma trono do Salvador e mediadora entre os homes e Deus (Maiestas Mariae) Cristo crucificado (vivo, impasible, con catro cravos)

Na figura humana destaca a cabeza (particularmente, os ollos) e as mans, a anatomía queda oculta baixo as roupaxes de pregues xeometrizados Temas: Apocalipse, Pantocrátor e Tetramorfos, Xuízo Final, Ascensión, 24 anciáns, Crismón, Deus Pai (distante, terrible,..),.. Tamén xeométricos e vexetais, bestiarios. Carácter didáctico, arte conceptual (foi definida como Biblia pauperum) Formas simbólicas e antinaturalistas, rixidez, hieratismo, expresionismo Lei do marco (capiteis, xambas, tímpanos, arquivoltas): os copos non teñen estructura independente do marco, pola contra, alónganse ou achícanse, retórcense ou estíranse segundo a dispoñibilidade do espacio Orde xerárquica, tamén na localización dos temas (tímpano, arquivoltas, parteluz, xambas) Horror vacuii, composicións xustapostas. Unidade polas miradas dirixidas a Cristo En moitos casos recibían policromía Distribución simétrica (a orde divina) radial ou axial para acadar o equilibrio Relevo: Arcaísmos que perviven: desproporcións, frontalidade e hieratismo

Marcos Lucas Xoán Mateo Pantocrátor ou Cristo en Maxestade Anciáns do Apocalipse. Separados polas olas do mar de cristal S. Pedro de Moissac

Sta. Fé de Conques. Xuízo Final Sta. Fé postrada diante da man de Deus Carlomagno (?) acompañado dun abade Satán preside o inferno

Pesando as almas

Zodiaco Meses do ano Apóstolos recibindo o Espírito Santo Pobos que recibirán as ensinanzas apostólicas

Porta do Cordeiro S. Isidoro de León ESPAÑA, s. XI

Porta do Perdón. Atribúese ó Mestre Estevo Descendemento-Ascensión-Sepulcro baleiro

Sto. Domingo de Silos

Crea niveis de profundidade por superposición

S. Vicente de Ávila ESPAÑA, s. XII Cámara Santa de Oviedo

SANTIAGO DE COMPOSTELA PORTADA DE PRATERÍAS É a fachada sur do brazo do cruceiro, data dos primeiros anos do s. XII, a única verdadeiramente románica Consta de dúas portas de dobre folla, abucinadas e con tímpanos. Apóstolos ós lados de cada porta como gardiáns das mesmas. Segue un friso, a cornixa, dous vanos con arcos lobulados e arquivoltas (a terceira foi alterada ó construírse o claustro). Remata cunha balaustrada A decoración escultórica Concentrase nos tímpanos e no friso pero tamén aparece nas columnas, nos contrafortes e nos muros Moitos relevos proceden da antiga portada da Acibachería (Porta Francesa) reformada no s. XVII. Suma artistas (mestre do Perdón, mestre do Cordeiro, mestre Estevo, mestre da Traizón) e temas diferentes

Tímpanos Desenvolven o ciclo da Redención, con escenas alusivas á dobre natureza de Cristo (humana e divina), e o seu triunfo sobre o pecado e a morte

Tímpano dereito Atribuído ó Mestre da Traizón: tosco e pouco expresivo Na parte alta, a Epifanía (divinidade de Cristo), e na parte baixa, temas da Paixón (a dor humana) Curación dun cego Nacemento, Anuncio ós pastores e Adoración dos Magos Flaxelación Coroación Traizón de Xudas e prendemento

Tímpano esquerdo Atribuído ó Mestre Estevo: maior calidade e personalidade As tentacións de Cristo e anxos protectores.Á dereita,os demos nas portas doinferno

Pensouse que representaba a Eva como símbolo do pecado orixinal. Sen embargo, seguindo o Codex Calixtinus, aludiría ó adulterio: a muller sostén a cabeza putrefacta do seu amante, cortada polo seu propio marido, quen a obriga dúas veces por día a bicala. Trazos: Ollos e fazulas avultados, labios carnosos Pelo desordenado con bucles soltos Pernas cruzadas Antinaturalismo Pregas das túnicas en ondas paralelas (U)

FRISO Cristo acompañado polos Apóstolos e santos Domina a desorde pois engadíronse pezas procedentes doutras partes da catedral (portada occidental non construída, portada da Azibachería, coro pétreo) Cristo e Santiago entre cipreses Abraham saíndo do sepulcro

Expulsión do Paraíso Centauro e serea, alusións ó pecado Anunciación Eva amamantando a Caín

LATERAIS: esquerda David Mestre Estevo Creación de Adán As dúas figuras sitúanse en paralelo, en pe de igualdade por altura e posición para remarcar a creación a imaxe e semellanza de Deus. Deus volve cara e pousa a man sobre o peito de Adán para infundirlle vida; Adán preséntase de fronte. As roupaxes de Deus seguen o esquema de pregues característicos (paralelos, en U, panos mollados). Adán aparece espido, un tanto antinatural pola ausencia de volumes musculares e polos excesivamente marcados xeonllos Cristo

Como rei coroado, sentado nun trono (con garras de león, animal co que se identifica o propio David), coas pernas cruzadas en aspa, tocando un instrumento musical moi detallado nos seus elementos (máis medieval que bíblico pois a Biblia asígnalle un arpa). Os pes, vistos desde arriba, pisan un animal con garras, símbolo do triunfo sobre o mal Cumpre a lei do marco: situado baixo un arco de medio punto e delimitado por molduras laterais. Por iso a posición resulta antinatural, excesivamente vertical aínda que xire a cabeza á súa dereita Non hai volume: pernas e laude, non se proxectan suficientemente. Pero a cabeza xira á súa dereita rompendo un tanto a frontalidade Cabeza: cabelos en bucles soltos, labios grosos, fazulas e ollos avultados, barba e bigote en pequenos rizos Corpo: coidado estudio anatómico; cuberto por unha túnica que forma grandes pregues paralelos que configuran ondas en U, péganse en técnica de panos mollados

LATERAIS: dereita Creación de Eva Polo estilo adiviñase que a súa autoría non se pode atribuír a Estevo, posiblemente do Mestre do Cordeiro. Formas máis xeométricas Muller cun ave

Portada de tres grandes vanos que configuraban a entrada, a modo de nártex cuberto por bóvedas de aresta, ata que se superpuxo a actual fachada do Obradoiro Importantísimo traballo escultórico con máis de 200 esculturas Realizado en pedra (granito e mármore), estivo policromado Levantado sobre a cripta Obra do Mestre Mateo, a finais do s. XII. Transición ao gótico Encargo do rei de Galicia e León Fernando II PÓRTICO DA GLORIA Para soster o Pórtico e a explanada que o precede, e para salvar o desnivel do terreo, construíuse un espacio subterráneo coñecido como Catedral Vella.

Fronteira entre románico e gótico 3 arcos de medio punto en correspondencia coas tres naves, sustentados por grosos piares con columnas adosadas. O arco central é maior (o dobre que cada un dos laterais), é o único que posúe tímpano e está dividido por unha columna central, o parteluz, coa figura de Santiago.

Columnas adosadas sobre basas con figuras de monstros: as bestas apocalípticas vencidas Parteluz: Basa: unha figura barbada entre leóns Árbore de Jessé sostendo a Santiago como peregrino Mestre Mateo de xeonllos, na parte interior SOPORTES

Santiago Apóstolo sedente, con bastón de peregrino e portando un pergamiño no que se lee Misit e Dominus. Acolle ó peregrino, actúa como intermediario entre a terra e o ceo As tentacións de Cristo en tres caras; na que mira cara ó interior do templo, rezan dous anxos axeonllados As figuras da Santísima Trinidade

Esquerda, os profetas simbolizando o Antigo Testamento Dereita, os Apóstolos simbolizando o Novo Testamento Representas as persoas encargadas por Deus para transmitir a súa mensaxe ó pobo, actúan de intermediarios entre os peregrinos (abaixo) e Deus (arriba) Configuran un grupo animado no que as figuras, individualizadas nos seus trazos, charlan, xíranse e rinse. ESTATUAS-COLUMNA DAS XAMBAS

Os profetas con longas barbas, portan un rollo en indicación de que non fixeron escritos Daniel, con el a Idade Media comeza a sorir

Os Apóstolos, máis novos, con barbas curtas, levan códices (son autores de escritos)

ARCADAS DESCENSO DE CRISTO PARA XULGAR ÓS HOMES:“GLORIA”

ESQUERDA Os xustos agardan a chegada do Salvador. As tribos de Israel. Adán e Eva

DEREITA Xuízo Final. Inferno e ceo separados polas cabezas de Deus-Pai e Deus-Fillo ou Xesús e San Miguel Candeados recibindo o castigo Xustos levados á Gloria

Anxos portando os benaventurados

O castigo dos réprobos

Tímpano da arcada central: a Gloria (natureza divina) Os benaventurados e anxos con instrumentos da Paixón Os 24 anciáns do Apocalipsis tocando instrumentos musicais Cristo Xuíz amosando as súas chagas Os catro evanxelistas

Detalle do tetramorfos (San Xoán) e os benaventurados

INFLUENCIAS Catedral de Ourense S Martiño de Noia

PINTURA Recupera a importancia perdida polo dominio dos mosaicos nos séculos precedentes e pola incapacidade económica de sufragar os custos dos traballos escultóricos (pintar é máis económico) Subordinada á arquitectura, do mesmo xeito que a escultura. Aparece en muros, bóvedas, ábsidas, adaptándose ó marco A súa finalidade tamén é a de instruír e exaltar a piedade dos fieis Influencia bizantina Evita o naturalismo, posto que o importante é a vida espiritual. A pintura non ha de representar a natureza senón o espírito, polo que non se rexe polas leis da visión Técnicas: emprega a pintura ó fresco (*) nos muros con retoques ó temple (*), e o temple sobre táboa en altares e retablos. Unha técnica particular é a dos manuscritos

Temas: ubicación preestablecidaa na ábsida, o Pantocrátor ou a Virxe co Neno (Theotokos), acompañados de apóstolos, profetas, santos nas bóvedas e muros, temas do Antigo e Novo Testamento, en espacios rectangulares Fortes contornos de trazo negro e groso delimitan as superficies, non hai volume. As formas recórtanse linealmente sobre superficies planas Cor intensa pero pouco variada (ocres, vermellos e negros; algo de azuis e verdes). Plano, sen matices nin graduacións (non existen luces e sombras). Segue o principio de oposición (amarelo-azul, vermello-verde) Carece de referencias lumínicas Fondos neutros ou bandas horizontais. Ás veces rasgos vexetais moi esquemáticos. Non pretende ser ningún lugar concreto. Figuras de carácter simbólico, polo tanto non son realistas, esquemáticas e cheas de expresividade. Isocefalia Ausencia de movemento, formas estáticas, hieráticas e frontais Composición basada na unidade e na simetría: os espacios a pintar non se dividen, as escenas van xustapostas; as figuras ordénanse en simetría radial ou axial na procura do equilibrio Non hai profundidade, só ás veces por superposición, nin perspectiva, pero si xerárquica A liña é quen outorga dinamismo

Santa María de Tahull San Clemente de Tahull Coma creador e Salvador Maxestuosidade Expresión do rostro centrada nos ollos

Vera Cruz de Maderuelo

Cripta de S. Isidoro de León, s. XI