Η μετεξελιξη του ρωμαϊκου κρατουσ ΑΠΟ ΤΗ ΡΩΜΗ ΣΤΗ ΝΕΑ ΡΩΜΗ

Ο θεσμός της «αυτοκρατορικής πρωτεύουσας» Σύμφωνα με τις πολιτικές πρακτικές της Ύστερης Αρχαιότητας η επανίδρυση μιας πόλης ως «αυτοκρατορικής πρωτεύουσας» δεν ήταν κάτι ασυνήθιστο, ιδιαίτερα από την εποχή της Τετραρχίας και μετά. Οι αυτοκράτορες επέλεγαν μια πόλη της αρεσκείας τους, ανάλογα και με το κέντρο βάρους της εξωτερικής τους πολιτικής, και έκτιζαν εκεί το ανάκτορό τους.

Διοκλητιανός -Τετραρχία Για να συστηματοποιήσει την οργάνωση της τεράστιας αυτοκρατορίας ο Διοκλητιανός καθιέρωσε το σύστημα της τετραρχίας.

Διοκλητιανός -Τετραρχία Το σύστημα αυτό απομάκρυνε τις περιπλοκές και τις συνωμοσίες που θα μπορούσαν να προκληθούν από τις φιλοδοξίες των διαφόρων ανταγωνιστών, ενώ απέβλεπε συγχρόνως στο να απαλλάξει τον στρατό από την επιρροή που θα μπορούσε εξασκήσει. Ο Διοκλητιανός και ο Μαξιμιανός υπήρξαν οι δύο πρώτοι Αύγουστοι με Καίσαρες τον Γαλέριο και τον πατέρα του Κωνσταντίνου τον Χλωρό. Ο Διοκλητιανός είχε στην εξουσία του τις επαρχίες της Ασίας και της Αιγύπτου με κέντρο του τη Νικομήδεια της Βιθυνίας Ο Μαξιμιανός κράτησε την Ιταλία, την Αφρική και την Ισπανία με κέντρο το Μεδιόλανο (Μιλάνο).

Από Βυζάντιο σε Κωνσταντινούπολη Ο Κωνσταντίνος μετά από διαδοχικές συγκρούσεις με τους άλλους διεκδικητές της εξουσίας επικρατεί στο ανατολικό τμήμα της αυτοκρατορίας (μονοκράτορας) Το 324 θέτει τη θεμέλια λίθο για την ίδρυση της δική του πρωτεύουσας. στην πρώην αποικία των Μεγαρέων το Βυζάντιο, στο σημείο όπου ο Βόσπορος χυνόταν στην Προποντίδα και η Ευρώπη προσέγγιζε την Ασία, ιδρύεται η Κωνσταντινούπολη

Ο Μ. Κων/νος στη μάχη της Mουλβίας γέφυρας Νωπογραφία του Ραφαήλ, στο Βατικανό

Η Mουλβία γέφυρα σήμερα (Κων/νος εναντίον του Μαξέντιου)

Η αψίδα θριάμβου του Κων/νου στη Ρώμη

Από Βυζάντιο σε Κωνσταντινούπολη Χίλια χρόνια σχεδόν πριν ο Μέγας Κωνσταντίνος αποφασίσει να κάνει στην περιοχή αυτή την πρωτεύουσά του, ένας Έλληνας, ο Βύζας, ο αρχηγός των Μεγαρέων αποικιστών, ξεκίνησε στα 658 π.Χ. απ' τα Μέγαρα, πέρασε το Αιγαίο, έφτασε στην Τροία, διέσχισε τα Δαρδανέλια και τη θάλασσα του Μαρμαρά και βγήκε τελικά τον Εύξεινο Πόντο. Πριν ξεκινήσει για το μακρινό του ταξίδι, ο Βύζας είχε ρωτήσει το μαντείο των Δελφών, που να ιδρύσει τη νέα του αποικία και πήρε αυτή την απάντηση: "απέναντι από τους τυφλούς!".

Από Βυζάντιο σε Κωνσταντινούπολη Μόνο όταν έφτασε στο Βόσπορο, κατάλαβε τι εννοούσε ο χρησμός. Στην ασιατική ακτή, απέναντι από τη στεφανωμένη με λόφους τριγωνική χερσόνησο, που αποτελούσε το τέλος της ευρωπαϊκής γης, άλλοι Έλληνες είχαν κτίσει κιόλας μια πόλη, τη Χαλκηδόνα. Και θα έπρεπε να ήταν τυφλοί, αφού δε μπόρεσαν να συνειδητοποιήσουν την αναμφισβήτητη υπεροχή του τοπίου που εκτεινόταν απέναντί τους, μπροστά στα μάτια τους. Εκεί το 667 π.Χ. οικοδόμησε ο Βύζας την πόλη του, που ονομάστηκε Βυζάντιο.

Κωνσταντινούπολη, η «Νέα Ρώμη» Ο Κωνσταντίνος αποκαλεί τη πρωτεύουσα του κράτους του «Νέα Ρώμη». Μόλις ολοκληρώθηκαν τα σημαντικότερα δημόσια έργα έκανε τα επίσημα εγκαίνια της πόλης στις 11 Μαίου του 330 μ. Χ.

Κωνσταντινούπολη, η «Νέα Ρώμη» Η μετάθεση της πρωτεύουσας του κράτους έγινε για διάφορους λόγους:

Κωνσταντινούπολη, η «Νέα Ρώμη» Ο Φιλοστόργιος, στο έργο του Εκκλησιαστική Ιστορία, 2.9.,αναφέρει ότι ανέλαβε ο ίδιος ο Κωνσταντίνος να χαράξει τα νέα όρια της πόλης. Καθώς όμως είχε απομακρυνθεί πολύ από τα παλαιότερα όρια, οι αυλικοί και οι αρχιτέκτονες που τον ακολουθούσαν τον ρώτησαν για πόσο ακόμη σκόπευε να προχωρήσει. Κι εκείνος απάντησε «ώσπου να σταματήσει αυτός που προπορεύεται εμού», θέλοντας έτσι να δηλώσει ότι ενεργούσε κάτω από θεία καθοδήγηση.

Σόλιδος του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Α΄ (324-337) από το νομισματοκοπείο της Αντιόχειας, 324-325.

Χρυσό νόμισμα του Κων/νου απεικονίζεται ως Ανίκητος Ήλιος (Απόλλων;) του 313 μ. Χ.

Ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Μέγας προσφέρει την Κωνσταντινού-πολη και ο Ιουστινιανός την Αγία Σοφία στην Παναγία

Η οικοδόμηση της πόλης Η πόλη, μέσα από τα τείχη χωριζόταν σε 14 ρεγιώνες (περιοχές, συνοικίες), που καθεμιά τους περιλάμβανε επίσημα κτίρια, λαμπρά ιδιωτικά μέγαρα κι άλλες απλές ιδιωτικές οικίες. Την κυκλοφορία στα κεντρικά σημεία διασφάλιζαν μεγάλοι δρόμοι, περίστυλοι, με αγάλματα κι άλλα έργα τέχνης από τη μια κι από την άλλη μεριά. Ο σπουδαιότερος δρόμος στην Κωνσταντινούπολη ήταν η περίφημη Μέση οδός. Στα κεντρικά μέρη της πόλης υπήρχαν τα, Fora, οι αγορές ή πλατείες, με πρώτο το Forum του Κωνσταντίνου

Η οικοδόμηση της πόλης Σημαντικό κτίσμα και χώρος σημαντικών εκδηλώσεων ο Ιππόδρομος Από τα λαμπρά δημόσια κτίρια, τα σπουδαιότερα ήταν το Ιερόν παλάτιο (με πλήθος κτηρίων όπως το Παλάτι της Δάφνης (συνδεδεμένο απευθείας με είσοδο στον Ιππόδρομο) το Σενάτο (έδρα της Συγκλήτου), το Πρυτανείο, το Καπιτώλιο, το Πραιτώριο το Μέγα, έδρα του έπαρχου, το Κριαιστώριο ένα είδος γενικού Λογιστήριου, τα λουτρά του Ζεύξιππου.

Χάρτης της περιοχής του Μεγάλου Παλατιού της Κωνσταντινούπολης. Η διάταξη των κτιρίων του ανακτορικού συμπλέγματος στηρίζεται σε λογοτεχνικές και ιστορικές αναφορές, καθώς σήμερα καλύπτεται από άλλα κτίρια. Για την χωροταξία των πόλεων την πρώιμη βυζαντινή περίοδο βλ. http://www.ime.gr/chronos/projects/justinian/gr/culture/c1a.html

Η οικοδόμηση της πόλης Κοντά στα δημόσια κτίρια αναφέρονται και τα διάφορα ιδιωτικά, με λαμπρά συμπλέγματα οικοδομημάτων, κήποι και ναοί, όπως του Ανθέμιου, του Αντίοχου και πολλών άλλων επιφανών αντρών. Τα δημόσια και τα ιδιωτικά οικοδομήματα τα συναγωνίζονταν σε αρχιτεκτονική τελειότητα, πλούτο και υπέροχη διακόσμηση, οι πολυάριθμοι ναοί και μοναστήρια. Το υδραυλικό κι αποχετευτικό σύστημα της Κωνσταντινούπολης ήταν άριστα οργανωμένα. Σε τεράστιες δεξαμενές συγκεντρωνόταν το νερό που μεταφερόταν με σωλήνες στις διάφορες συνοικίες και τα λουτρά.

Η οικοδόμηση της πόλης Για την άμυνα εναντίον των εχθρών, στην ξηρά, ο Κωνσταντίνος είχε κτίσει ένα τείχος από τη μεριά της ξηράς και ένα τείχος από τη μεριά της θάλασσας που άρχιζε από τον Κεράτιο κόλπο για να τελειώσει στην Προποντίδα. ( Την οχύρωση αυτή αργότερα συμπλήρωσε το τείχος του αυτοκράτορα Θεοδόσιου) Οι πύλες του τείχους ήταν συχνά αξιοπρόσεκτα σημεία της πόλης, όπως για παράδειγμα η Χρυσή Πύλη

Τα θαλάσσια τείχη της Κων/πολης

Η φυσιολογία του εδάφους (επτάλοφος) Η πόλη είχε : -τον Βόσπορο ανατολικά, -τον Κεράτιο κόλπο βόρεια -τη θάλασσα του Μαρμαρά νότια -στα δυτικά σύνορα, που ήταν ευάλωτα υψώθηκε ισχυρό τείχος

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/70/Byzantine_Constantinople_eng.png

http://maps.google.com/maps?ll=41.00527,28.97696&z=10& http://vimeo.com/11502620 http://vimeo.com/9413076 http://www.arkeo3d.com/byzantium1200/contents.html

Τα πλεονεκτήματα της θέσης της

http://www.ekpaideusi.com/konstantinoupoli/konstantinoupoli.html http://www.ekpaideusi.com/konstantinoupoli/piges/efimerides/04.html http://www.youtube.com/watch?v=Pk0ysWqhOvA&feature=related

Θρησκευτική πολιτική του Μ. Κων/νου 313 Διάταγμα των Μεδιολάνων: ελευθερία άσκησης λατρείας κάθε θρησκείας στην αυτοκρατορία 324 Οριστική παύση των διωγμών των χριστιανών 325 Α΄ Οικουμενική Σύνοδος (Νίκαια) – αιρέσεις-Αρειανισμός

Ο Κων/νος προϊσταται της Α’ Οικουμενικής Συνόδου όπου καίγονται τα βιβλία των οπαδών του Αρειανισμού

Μ. Κων/νος και χριστιανισμός Τόσο οι ιστορικοί όσο και οι θεολόγοι, ενδιαφέρθηκαν να εξηγήσουν γιατί ο Κωνσταντίνος ευνόησε το Χριστιανισμό; Θα πρέπει η στάση του να θεωρηθεί σαν μια απλή ένδειξη της πολιτικής του σοφίας; Είδε το Χριστιανισμό σαν ένα απλό μέσο για την επιτυχία των πολιτικών του σκοπών; Ή, τέλος, στη μεταστροφή του αυτή συντέλεσαν και οι δυο παράγοντες, δηλαδή οι πολιτικοί και οι πνευματικοί; Η δυσκολία για τη λύση του προβλήματος έγκειται στις αντίθετες πληροφορίες που βρίσκει κανείς στις πηγές. Ο Κωνσταντίνος, τον οποίον περιγράφει ο Επίσκοπος Ευσέβιος, δεν μοιάζει καθόλου με τον Κωνσταντίνο, τον οποίο σκιαγραφεί ο ειδωλολάτρης συγγραφέας Ζώσιμος.

ΡΩΜΑΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ στην πολεοδομία της πόλης Α) Ιππόδρομος : κέντρο ψυχαγωγίας, πανόραμα αυτοκρατορικής αίγλης, όπου γίνονταν αυτοκρατορικές εθιμοτυπικές εκδηλώσεις. Β) Δίπλα του κτίστηκε το αυτοκρατορικό ΠΑΛΑΤΙ ΤΗΣ ΔΑΦΝΗΣ (με απευθείας πρόσβαση στην αυτοκρατορική εξέδρα του Ιπποδρόμου). Γ)Το Αυγουσταίο (Μεγάλη Πλατεία προς τιμή της αυγούστας Ελένης) Δ)Σύγκλ ητος Ε)Φιλαδέλφειον

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ στην πολεοδομία της πόλης λίγες αρχικά Ίδρυση εκκλησίας Αγίων Αποστόλων Καθεδρικός Ναός Αγίας Ειρήνης