Εικονομαχία Δυναστεία Ισαύρων Δυναστεία του Αμορίου (αρχές 8ου-μέσα 9ου αι.) http://portobuffalo.blogspot.com Εικονομάχοι καλύπτουν την εικόνα του Χριστού με ασβέστη. Ψαλτήρι Cludov,( περί το 830). Ιστορικό Μουσείο Μόσχας

Λέων Γ’ και Κωνσταντίνος Ε’ σε νόμισμα της εποχής ( solidus) Α’ Ορισμός Εικονομαχία: Θρησκευτική διαμάχη με πολιτικές και κοινωνικές προεκτάσεις Είναι σωστό οι χριστιανοί να προσκυνούν τις εικόνες ή όχι; Β΄ Πρωτεργάτες Λέων Γ’ (717-741) Κωνσταντίνος Ε’ (741-775) (Ίσαυροι) Ιερέας και στρατιώτες γονατίζουν και προσκυνούν μια λειψανοθήκη Μικρογραφία, 12ος αι., Εθνική Βιβλιοθήκη Μαδρίτης. Ισπανία

Γ’ Το πρόβλημα Το πρόβλημα της λατρείας των εικόνων είναι καινούριο; Ελληνική- Ευρωπαϊκή αντίληψη Η απεικόνιση του Θείου βοηθάει τον πιστό στην επικοινωνία του με το Θεό Ανατολική αντίληψη Ο πιστός « πρέπει να αποστρέφεται κάθε λατρεία που προσφέρεται σ’ οτιδήποτε άλλο εκτός απ’ το πνευματικό». Ούτε οι ιουδαίοι Ούτε οι μουσουλμάνοι είχαν εικόνες. Λατρεία εικόνων= εκδήλωση ειδωλολατρική.

Δ΄ Οι Παράγοντες Επίδραση ανεικονικών αντιλήψεων ιουδαϊκής + ισλαμικής θρησκείας: Λέων Γ’ εκ Συρίας. Διάδοση στους αγρότες Μ.Ασίας (:άμυνα # Αράβων) 2.Δεισιδαιμονίες, θρησκοληψία, αμάθεια -> υπερβολές γύρω από την λατρεία των εικόνων 3.Επιθυμία περιορισμού επιρροής μοναχών 4.’Ηττες Βυζαντινών: οργή Θεού λόγω υπερβολικών εκδηλώσεων Εκκλησιαστική + μοναστική περιουσία= αφορολόγητη Αύξηση αριθμού μονών : νέοι = μοναχοί Μείωση γεννήσεων Μείωση στρατιωτικού δυναμικού Μείωση εργατικών χειρών

Α’ Φάση (726-787) Αφορμή Απομάκρυνση εικόνας Χριστού από Χαλκή Πύλη 730: 1ο αυτοκρατορικό διάταγμα # λατρεία εικόνων (Λέων Γ΄) Ρήξη αυτοκράτορα με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Εικονόφιλοι Εικονολάτρες Εικονόδουλοι Υπέρμαχοι της λατρείας των εικόνων Εξορίες, φυλακίσεις, δημεύσεις περιουσιών Εικονόφιλοι Εικονολάτρες Εικονόδουλοι Υπέρμαχοι της λατρείας των εικόνων Εξορίες, φυλακίσεις, δημεύσεις περιουσιών Εικονομάχοι Εικονοκλάστες Πολέμιοι των εικόνων Για να συνεχίσετε, πατήστε το βελάκι

«…ο Λέων « ο δυσσεβής» συγκρότησε «σιλέντιο» (=αυτοκρατορικό συμβούλιο) κατά των αγίων και σεβαστών εικόνων. Κάλεσε και τον αγιότατο Πατριάρχη Γερμανό, επειδή νόμιζε πως θα τον πείσει να υπογράψει κατά των αγίων εικόνων. Ο γενναίος όμως δούλος του Χριστού χωρίς να πειστεί καθόλου στην άθλια κακοδοξία του ( του Λέοντα) ακολουθώντας το δρόμο το σωστό της αλήθειας παραιτήθηκε από το αρχιερατικό του αξίωμα. Αφού παρέδωσε το ωμοφόριό του είπε, μετά από πολλά διδακτικά λόγια: « Αν εγώ είμαι Ιωνάς, ρίξτε με στη θάλασσα. Όμως, βασιλιά, είναι αδύνατο σε μένα να φέρω αλλαγές στην πίστη χωρίς οικουμενική σύνοδο». Θεοφάνης, Χρονογραφία 1.Ποιες πληροφορίες για τις σχέσεις αυτοκράτορα και πατριάρχη αντλούμε από το απόσπασμα αυτό; 3. Να σχολιάσετε τα λόγια του πατριάρχη. 2.Διαφαίνεται η άποψη του Θεοφάνη του Ομολογητή ( 760-817) για το θέμα της λατρείας των εικόνων; Αν ναι, ποια είναι αυτή;

Ιωάννης ο Δαμασκηνός Εφόσον προσκυνώ και σέβομαι το σταυρό και τη λόγχη, τον κάλαμο και τον σπόγγο με το οποίο οι θεοκτόνοι Ιουδαίοι προσέβαλαν και σκότωσαν τον Κύριό μου, γιατί όλα αυτά στάθηκαν όργανα του έργου της σωτηρίας των ανθρώπων, πώς να μην προσκυνώ την εικόνα του σταυρού που κατασκευάζεται από οποιοδήποτε υλικό, πώς να μην προσκυνήσω την εικόνα του Χριστού που κατέστησε σωτήριο τον σταυρό; Ότι δεν προσκυνώ την ύλη είναι φανερό, διότι αν καταστραφεί το εκτύπωμα ενός σταυρού που είναι κατασκευασμένος από ξύλο, παραδίδω το ξύλο στη φωτιά. Το ίδιο συμβαίνει και με το ξύλο των εικονισμάτων, όταν αυτά καταστραφούν. Ιωάννης Δαμασκηνός, Περί εικόνων, Λόγος δεύτερος, κεφ.19, Μigne, Patrologia Graeca, t.94, στήλη 1305 Με ποια επιχειρήματα υποστηρίζει ο Ιωάννης Δαμασκηνός την προσκύνηση των εικόνων;

Ποια ήταν τα βασικά επιχειρήματα των εικονομάχων, σύμφωνα με το απόσπασμα;

Α΄Φάση (726-787) Κορύφωση της διαμάχης Κωνσταντίνος Ε΄ -Εκφοβισμός μοναχών -Καταστροφή μοναστηριών Τερματισμός της Α΄Φάσης 787:Ζ’ Οικουμενική Σύνοδος (Νίκαια) -Με πρωτοβουλία της Ειρήνης της Αθηναίας (797-802) -Αποκατάσταση των εικόνων -Στις εικόνες απονέμεται τιμητική προσκύνηση Ο Ήλιος πάνω στο άρμα του. Γύρω του οι μήνες και τα στοιχεία του ζωδιακού κύκλου. Βατικανό . Gr. 1291, Eποχή της βασιλείας του Κωνσταντίνου Ε΄ Για να συνεχίσετε, πατήστε το βελάκι

Ζ’ Οικουμενική σύνοδος 17oς αι. Moναστήρι Νοvodevichv, Mόσχα «Όπως είδαν οι Προφήτες, όπως δίδαξαν οι Απόστολοι, όπως παρέλαβε η Εκκλησία, όπως δογμάτισαν οι διδάσκαλοι, όπως έλαμψε η αλήθεια... έτσι φρονούμε, έτσι λαλούμε, έτσι κηρύσσουμε ότι ο Χριστός είναι ο αληθινός Θεός μας. Τιμάμε δε τους Αγίους του με λόγια, με συγγράμματα, με τη θυσία της θείας Ευχαριστίας στους ναούς, με τα κονιάματα. Και το μεν Χριστό προσκυνούμε ως Θεό και Δεσπότη, τους δε Αγίους του τιμούμε και απονέμουμε σχετική προσκύνηση». (Κείμενο της Αγίας Εβδόμης Οικουμενικής Συνόδου για την Ορθοδοξία).

Ειρήνη η Αθηναία. Βασιλική του Αγίου Μάρκου. Βενετία Υπήρξε αυτοκράτειρα, επίτροπος του ανήλικου γιου της Κωνσταντίνου ΣΤ’ Νόμισμα με τη μορφή της Ειρήνης της Αθηναίας

Β΄ Φάση (815-843) μικρότερη διάρκεια, λιγότερη ένταση Λέων Ε΄ ο Αρμένιος (813-820) ( Δυναστεία του Αμορίου) 815:Σύνοδος στο παλάτι των Βλαχερνών: Επαναφορά του θέματος της λατρείας των εικόνων ΄Ηττες Βυζαντινών  αιτία η εικονολατρία(;) Θεόφιλος (829-842) -Οξύτητες και διωγμοί. -Κλείσιμο μοναστηριών Κέρμα με τη μορφή του Λέοντα Ε΄ Αυτοκράτορας Θεόφιλος Χρονικό Ιω. Σκυλίτζη Στην εικόνα η Σύνοδος του 815. Μικρογραφία Ψαλτηρίου, 9ος αιώνας.΄Aγιον Όρος, Μονή Παντοκράτορος, κωδ. 61, φ. 16α. Για να συνεχίσετε, πατήστε το βελάκι

Πού απέδιδε ο Λέων Ε’ τις ήττες των Βυζαντινών στα πεδία των μαχών και με ποια επιχειρήματα;

Η οριστική αναστήλωση των εικόνων 843:Θεοδώρα, σύζυγος Θεόφιλου, επίτροπος γιου της Μιχαήλ Γ’ (842-867), συγκαλεί Σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη :Επικύρωση αποφάσεων της Ζ΄Οικουμενικής Συνόδου H αναστήλωση των εικόνων γιορτάζεται από την Ορθόδοξη Eκκλησία την πρώτη Kυριακή των Nηστειών ως η «Kυριακή της Oρθοδοξίας». Για να συνεχίσετε, πατήστε το βελάκι

Και οι πέντε εικόνες υμνούν την αναστήλωση των εικόνων. Ανήκουν σε διαφορετικές περιόδους. Παρατηρήστε τις προσεκτικά. Ποια τα κοινά τους στοιχεία και ποιες οι διαφορές; Παρατηρήστε τα πρόσωπα που εικονίζονται, τον τρόπο που αποδίδονται, τη θέση τους στο χώρο. Ποια είναι η ταυτότητά τους; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.

Η σημασία της ήττας των εικονοκλαστών Τερματισμός της θρησκευτικής διαμάχης Νίκη της ελληνικής πνευματικής παράδοσης ( απόδοση της θείας μορφής) Αποκατάσταση σχέσεων Εκκλησίας και Κράτους (γόνιμη συνεργασία) Εκκλησία: 1.ιεραποστολικό έργο 2.πολλαπλασιασμός μοναστηριών- πλουτισμός τους 3.Περιορισμός υπερβολών στη λατρεία των εικόνων και των λειψάνων

Πολιτικές συνέπειες της Εικονομαχίας Θρησκευτική διαφωνία Εκκλησίας της Ρώμης: Ο Πάπας Γρηγόριος Γ’ κατεδίκασε τις εικονομαχικές απόψεις του Λέοντος Γ΄ σε σύνοδο. Πολιτική αποξένωση. Διεύρυνση χάσματος ανάμεσα στην Κωνσταντινούπολη και τη Ρώμη. Αποδυνάμωση θέσεως Βυζαντίου στην Ιταλία. Εκκλησία της Ρώμης: αναζήτηση στήριξης στους ηγεμόνες των Φράγκων Ο Γρηγόριος Γ΄σε παπικό μετάλλιο (8ος αι.)

Οι επιπτώσεις της Εικονομαχίας στην Τέχνη Εκτεταμένες καταστροφές έργων με θρησκευτικό χαρακτήρα = (Φορητές εικόνες, τοιχογραφίες, ψηφιδωτά, λειτουργικά σκεύη,ιστορημένα χειρόγραφα) - Καταστροφές μεγαλύτερες στην Κων/λη και τη Μ.Ασία ( άμεσος κυβερνητικός έλεγχος) παρά στις απομακρυσμένες επαρχίες Η Τέχνη της εικονομαχίας -«ουδέτερα» μοτίβα ( δένδρα, ζώα, γερανοί, κοράκια, παγώνια, πλέγματα κισσού) -Σύμβολο του Σταυρού ( βλ. Αγία Ειρήνη) -Σκηνές από κυνήγι, από τον ιππόδρομο( βλ. Μίλιον) -Άλλα κοσμικά θέματα σε οικοδομήματα : εικόνες ασπίδων, όπλων, ζώων, δένδρων, ανθρώπων που μάζευαν καρπούς Αποκρυστάλλωση μιας συγκεκριμένης θεωρίας για τη θρησκευτική ζωγραφική Σχετικός προβληματισμός: 1. Ποια η σχέση εικόνας –αρχέτυπου; 2.Είναι επιτρεπτή η απεικόνιση του Χριστού; Συμπέρασμα: Επιτρεπτό να απεικονίζονται τα ιερά πρόσωπα, αφού είχαν εμφανιστεί στη γη με ανθρώπινη μορφή  Αμετάβλητο εικονογραφικών τύπων.

Στην εικόνα καταστροφή εικόνας του Χριστού. Λεπτομέρεια από το Ψαλτήρι Khludov, 857-865. Moscow, State Historical Museum κωδ. gr. 129, φ. 67α.

Αγία Ειρήνη. Κωνσταντινούπολη Τάφος των χρόνων της Εικονομαχίας. Πιθανόν ανήκε σε επίσκοπο Στυλιζαρισμένα εικονομαχικά μοτίβα από εκκλησία της Καππαδοκίας

Μίλιον: Μνημειώδης αψίδα στην Κωνσταντινούπολη, αφετηρία της μεγάλης οδού που διέσχιζε τα Βαλκάνια. Ήταν διακοσμημένη με παραστάσεις από έξι Οικουμενικές συνόδους. Οι παραστάσεις αυτές αφαιρέθηκαν από τον Κωνσταντίνο Ε΄ και αντικαταστάθηκαν με παραστάσεις του ευνοούμενού του αρματοδρόμου.

Πηγές Cyril Mango, Βυζάντιο. Η αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης Σχολικό εγχειρίδιο για τους Μουσουλμανόπαιδες http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%AD%CF%89%CE%BD_%CE%93%27 http://fr.academic.ru/dic.nsf/frwiki/111685 http://archbishopterry.blogspot.com/2009/12/some-features-of-alfred-and-lefaivre.html http://cacina.wordpress.com/category/inspirational/page/10/ http://www.herodote.net/histoire/synthese.php?ID=33&ID_dossier=27&resume=1 http://www.arkeo3d.com/byzantium1200/chalke.html http://62.103.157.202/index.php?option=com_photo_v&type=monuments&lang=el&limitstart=360 http://www.agiooros.net/forum/viewtopic.php?f=18&t=3424&start=20 http://en.wikipedia.org/wiki/Byzantine_art http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B9%CF%81%CE%AE%CE%BD%CE%B7_%CE%B7_%CE%91%CE%B8%CE%B7%CE%BD%CE%B1%CE%AF%CE%B1 http://www.fhw.gr/chronos/09/gr/p/610/main/p4e2.html