4.Sınıf - Gezegenimiz Dünya

+17

No comments posted yet

Comments

Slide 1

5. ÜNİTE GEZEGENİMİZ DÜNYA

Slide 2

KONULAR A- DÜNYA’MIZIN YAPISINI İNCELEYELİM 1- Dünya’mızın Şekli Neye Benzer? 2- Dünya’mızın Gözlemlenebilir Kısımları Nelerdir ? 3- Dünya’mızın Gözlemlenemeyen Kısımları Nelerdir ? B- YER KABUĞUNDA NELER VAR? NELER YAŞANIYOR? 1- Yer Kabuğunun Ana Maddesi Kayaçlar 2- Kabuktaki Hazineler: Mineraller Ve Madenler 3- Hayatı Toprak Besler 4- Erozyon 5- Kirli Çevrede Yaşamak Zor

Slide 3

1- Dünya’mızın Şekli Neye Benzer? 2- Dünya’mızın Gözlemlenebilir Kısımları Nelerdir ? 3- Dünya’mızın Gözlemlenemeyen Kısımları Nelerdir ? A- DÜNYAMIZIN YAPISINI İNCELEYELİM

Slide 4

1- Dünya’mızın Şekli Neye Benzer? Dünya bir küreye benzer.

Slide 5

 DÜNYA’NIN KÜREYE BENZEDİĞİNİN KANITLARI 1- Uzaktan gelen bir geminin önce dumanını, sonra bacasını veya bayrağını daha sonra da geminin tamamını görmemiz.    

Slide 6

2- Bir noktadan çıkıp hep aynı yönde gidersek başladığımız noktaya geri dönmemiz de bir kanıttır.Örneğin Ankara’dan havalanan bir uçak daima tek bir yönde hareket ederse yine Ankara’ya gelir.

Slide 7

3-Uzaydan çekilen fotoğraflar, Dünya’nın küreye benzediğinin kesin kanıtıdır.

Slide 8

4- Güneş doğarken yada batarken yavaş yavaş doğar ve batar .Eğer dünya düz olsaydı,birden bire doğar ve batardı.

Slide 9

Eskiden İnsanlar Neye İnanırdı ? 1- Öncelikli olarak ilk önce insanlar dünyanın düz olduğuna inanmışlar. Bu insanlar gökyüzünün de Dünya’nın üstünü örten bir kapak olduğunu zannederlerdi. Onlara göre yıldızlar, Güneş ve Ay da bu kapağın içinde asılı durumdaydılar. Hatta gemilerle denize açıldıklarında kenardan boşluğa düşeceklerine inanırlarmış. 2-İlk insanlar bir tekerleğin üzerinde yaşadıklarını sanıyorlardı 3- Eskiden insanlara göre her şeyin ana maddesi suydu. Bir tepsi biçiminde olan Dünya da suda yüzmekteydi.  

Slide 10

Gözlenebilir Katmanlar Hava Küre (Atmosfer) Taş Küre (Yer Kabuğu) Su Küre 2- Dünya’mızın Gözlemlenebilir Kısımları Nelerdir ?

Slide 11

HAVA KÜRE ( ATMOSFER)  Çeşitli gazların karışımından oluşmuştur. Yer küreyi sarar, çevresinden uzaklaşmaz. Su buharı bu katmanda bulunur. Güneş’ten gelen zararlı ışınları Ozon tabakası ile engeller. Canlılar için gerekli gazları içerir.Bunlar; %78 Azot, %21 Oksijen, %1 ise diğer gazlar (Karbondioksit, su buharı…vb.). Hava Küre (Atmosferin) kalınlığı 100 km’dir.Rüzgar,Yağış,şimşek gibi hava olayları ilk 12 km’de gerçekleşir. Hava küre uzay boşluğunun başladığı yerde biter.

Slide 12

TAŞKÜRE ( YER KABUĞU) Dünyanın karalardan oluşan katmanına taş küre ya da yer kabuğu denir. Kalınlığı 6km ile 40 km arasında değişir.Okyanus ve denizlerin tabanları da taş kürenin bir bölümüdür. İnsanlar bir çok bitki ve hayvanlar yaşamlarını taş kürenin üzerinde sürdürür. Taş küre kayaçlardan ve topraktan oluşur.

Slide 13

2- SU KÜRE Taş küre ile iç içe olan katmandır. Su küreyi; okyanuslar, denizler, iç kesimlerindeki çukurlara suların birikmesiyle oluşan göller, akarsular ve yeraltı suları oluşturur. Canlılar için çok önemli yaşam kaynağıdır. Su kürenin yaklaşık % 1’i içme suyu olarak kullanılabiliyor. Kullanılan bu suya tatlı su da denilmektedir.

Slide 14

Gözlenemeyen Katmanlar Ateş Küre Çekirdek 3- Dünya’mızın Gözlemlenemeyen Kısımlarında Neler Var ?

Slide 15

ATEŞ KÜRE Taş Küre ve Ağır Küre arasında kalan katmandır. Hamur kıvamında olduğundan bu katmana magma denir.Yeryüzüne çıkan magmaya lav denir. Hareketlidir , akma özelliğine sahiptir.  • Kalınlığı 2900 km dolayındadır.  • Sıcaklığı 1000-4000 derece arasındadır.  • Volkan lavları bu katmandan gelir.

Slide 16

ÇEKİRDEK ( AĞIR KÜRE )  Yerkürenin en içte kalan katmanıdır.Bu nedenle çekirdek olarak ta adlandırılır.  • Yapısında demir ve nikel gibi ağır metaller bulunur.  • 5000-6000 dereceyi bulan sıcaklığı vardır.   • Bu katmandaki maddeler yüksek basınç nedeniyle katı haldedir.

Slide 17

ÇEKİRDEK ATEŞ KÜRE TAŞ KÜRE Taş küre:İnce ve hafiftir. Ateş küre:Daha sıcak ve daha kalın bir katmandır.Akışkandır. Çekirdek:En kalın katmandır ve ağırdır.Sıcaklığı en yüksek katmandır.

Slide 18

1- Yer Kabuğunun Ana Maddesi Kayaçlar 2- Kabuktaki Hazineler: Mineraller Ve Madenler 3- Hayatı Toprak Besler 4- Erozyon 5- Kirli Çevrede Yaşamak Zor B- YER KABUĞUNDA NELER VAR? NELER YAŞANIYOR?

Slide 19

1- Yer Kabuğunun Ana Maddesi Kayaçlar Taş küre karalar, kayaçlar ve topraktan oluşmuştur. Ateş küredeki magmanın yer kabuğuna yerleşmesi veya yüzeye çıkıp soğumasıyla kayaçlar oluşur. Üzerinde yaşadığımız kara parçası kayaçlardan meydana gelmiştir. Kayaçlar yer kabuğunun yapı maddeleridir ve yer kabuğunda büyük yer kaplarlar.

Slide 20

Kayaç, kaya ,taş, çakıl, kum nedir ? KAYAÇLAR KAYA TAŞ ÇAKIL KUM

Slide 21

İnsanlar taşları çok eskiden beri günlük hayatta kullanmaktadır. İlk insanlar taşları yontarak kendilerine çekiç,mızrak ve balta yapmışlardır. Günümüzde de insanlar evleri, yolları , heykelleri taştan yapmaktadır.

Slide 22

2- Kabuktaki Hazineler Mineraller Ve Madenler Kayaçlar minerallerden yada önceden var olan kaya parçalarından oluşur. Taşlar mineralleri içerir ve taşın rengini mineraller belirler. Mineral:Cansız maddelerden doğal yollar ile oluşan, kendine özgü özelliklere sahip katı maddelerdir. Taşlar bazen ufalanıp taşınmış küçük parçacıkların birleşmesi ile de oluşabilir. Bir taşı oluşturan minerallerin hepsi aynı olabileceği gibi farklı farklı da olabilir.

Slide 23

Renk : Aynı minerallerden oluşmuş taşlar tek renklidir. Farklı minerallerden oluşan taşlardaysa birden fazla renk gözlemleyebiliriz. Sertlik : Bir taşta bulunan mineraller o taşın sertliğini veya yumuşaklığını belirler.

Slide 24

Ekonomik değeri olan mineral ve kayaçlara MADEN denir. Altın, bakır , krom, bor bazı madenlerdir. Minerallerin yeryüzüne çıkarılması uzmanlık isteyen bir iştir.Bu nedenle Jeoloji ve Maden Mühendisliği gibi bilim dalları ortaya çıkmıştır.Ülkemizde de Madencilik işlerini Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) yapmaktadır.Bu kurum ülkemizin bir çok yerinde madenler bulmuş ve ülke ekonomisine büyük katkılarda bulunmuştur.

Slide 25

3- Hayatı Toprak Besler TOPRAK NEDEN ÇOK DEĞERLİDİR ? 1) Canlıların yaşadığı toprak ve suda hava bulunmaktadır. 2) Toprak içinde bulunan canlılar yaşamlarını sürdürebilmek için gerekli olan yaşam kaynakları hava ve suyu rahatça bulabilmektedirler. 3) Bazı canlılar toprakta yaşar ve yuvalarını toprağa yaparlar. 4) Bitkiler toprağa tutunarak yaşar. 5) Yediğimiz tahıl , sebze ve meyveler toprakta yetişir. 6) 1 santimetrekare toprağın oluşması için 100-400 yıl geçmesi gerekiyor. Bu toprağın verimli bir yapıya kavuşması için is 3 bin ile 12 bin yıl geçmesi gerekiyor. Toprak, taş küre üzerinde bulunan en dış örtüdür.

Slide 26

KAYAÇLAR Suyun Etkisi 1) Akarsular taşları sürükleyerek birbirine çarpıp parçalanmasına neden olur. 2) Kayaçlardaki çatlaklar giren su donar ve kayaçları parçalar.   Rüzgârın Etkisi Rüzgârın etkisiyle kayaçlar kopar, parçalanır ve aşınır. PERİ BACALARI bu şekilde oluşmuştur.   İklim Şartlarının Etkisi Bitkilerin Etkisi Güneş’in etkisiyle kayaçlar gündüz ısınır ve genişler. Gece hava soğuyunca kayalar büzüşür.  Genişleme ve büzüşme kayaları çatlatır ve ufaltır. Kayaçların çatlaklarına giren kökler burada büyüyüp kayaçların parçalanmasına neden olur. Toprak Nasıl Oluşur ?  Bütün bu oluşumların yanında bitki ve hayvan atıkları da bu parçalara karışarak toprağı oluşturur.

Slide 27

4- Erozyon Toprağın oluşumu yüzyıllarca sürmesine karşın yok olması bir anda gerçekleşir. Verimli toprakların su ve rüzgar etkisiyle çukur yerlere taşınmasına EROZYON denir.Böylece verimli tarım arazileri sel suları ile sürüklenerek deniz ve göl gibi yerlere taşınır.Bu yolla toprak yok olur.

Slide 28

Ülkemizde her yıl ortalama 500 milyon ton verimli toprağımız erozyonla kaybolmaktadır.Verimli kısmı yok olan toprakta bir şey yetişmez toprak çoraklaşır.Bunun ne kadar önemli bir konu olduğunu gören Hayrettin Karaca ülkemizi karış karış gezer ve 1992 Yılında TEMA vakfının kurulmasında öncülük eder.TEMA, erozyonun önlenmesi ve toprağın ağaçlandırılması için mücadele eden sivil toplum örgütlerinin başında gelmektedir. Arazi eğimi, bitki örtüsü, toprak özelliklerinin olumsuz etkileşimi sonucu erozyon oluşur. Erozyon ile mücadele etmek için yapmamız gerekenlerden başlıcaları; 1) Yamaçlık yerler suyun yağmur yağdıktan sonraki toprak kaymasını önlemek için sürülmelidir. 2) Dik tepe yamaçlarında geniş düzlükler oluşturulmalıdır. 3) Ağaçlandırma yapılmalıdır. Erozyonla Mücadele

Slide 29

5- Kirli Çevrede Yaşamak Zor Çevremizde bulunan katı,sıvı ve gaz halindeki maddeler çevre kirliliğine sebep olmaktadır. Bu maddelerden bazıları, çevreye bırakıldıktan kısa bir süre sonra gözle görülmeyecek kadar küçük canlılar tarafından zararsız hale getirilir. Ancak pet şişeler, naylon torbalar, ısınmak amacıyla yakılan kömür vb. maddeler kalıcı kirliliğe neden olur. Kullanıldıktan sonra atılan zararlı maddelere ATIK denir.

Slide 30

HAVA KİRLİLİĞİ Hava kirliliği, canlıların sağlığını olumsuz yönde etkileyen ve/veya maddi zararlar meydana getiren havadaki yabancı maddelerin, normalin üzerindeki miktar ve yoğunluğa ulaşmasıdır. Bir başka deyişle hava kirliliği; havada katı, sıvı ve gaz şeklindeki yabancı maddelerin insan sağlığına, canlı hayatına ve ekolojik dengeye zarar verecek miktar, yoğunluk ve sürede atmosferde bulunmasıdır. İnsanların çeşitli faaliyetleri sonucu meydana gelen üretim ve tüketim aktiviteleri sırasında ortaya çıkan atıklarla hava tabakası kirlenerek, yeryüzündeki canlı hayatı olumsuz yönde etkilenmektedir.

Slide 31

Hava kirliliğini kaynaklarına göre 3'e ayırabiliriz; 1) Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliği Ülkemizde özellikle ısınma amaçlı, düşük kalorili ve kükürt oranı yüksek kömürlerin yaygın olarak kullanılması ve yanlış yakma tekniklerinin uygulanması hava kirliliğine yol açmaktadır. 2) Motorlu Taşıtlardan Kaynaklanan Hava Kirliliği Nüfus artışı ve gelir düzeyinin yükselmesine paralel olarak, sayısı hızla artan motorlu taşıtlardan çıkan egzoz gazları, hava kirliliğinde önemli bir faktör oluşturmaktadır. 3) Sanayiden Kaynaklanan Hava Kirliliği Sanayi tesislerinin kuruluşunda yanlış yer seçimi, çevre korunması açısından gerekli tedbirlerin alınmaması (baca filtresi, arıtma tesisi olmaması vb.), uygun teknolojilerin kullanılmaması, enerji üreten yakma ünitelerinde vasıfsız ve yüksek kükürtlü yakıtların kullanılması, hava kirliliğine sebep olan etkenlerin başında gelmektedir.

Slide 33

SU KİRLİLİĞİ Fabrika ve evlerden çıkan pis suların olduğu gibi akarsu yada denizlere bırakılmasıyla su kirliliği meydana gelir. Su kirliliğini önlemek için bu atık suların arıtma tesislerinde arıtılması gerekir.

Slide 34

TOPRAK KİRLİLİĞİ Topraktan daha çok ürün almak için kullanılan gübreler ve kimyasal ilaçlar toprağı kirletebilir. Toprağı temizlemek uygulamada mümkün değildir. Tamamen kirlenmiş toprak bir daha kullanılamaz hale gelir.

Slide 35

Hava, Toprak ve Su Kirliliğini Önlemek İçin Neler Yapılabilir? Hava, Su ve Toprağın kirlenmesini önlemek için kirlenmeye yol açan etkenleri ortadan kaldırmamız gerekir.Bunlar; • Bireylerin çevre bilinci olması gerekir.  • Nüfus artış hızı azaltılmalıdır.  • Çarpık kentleşme önlenmelidir.  • Sanayi planlı olmalıdır.  • Nükleer denemeler ve savaşlar sona ermelidir.  • Ormanlık alanlar genişletilmelidir.  • Organik tarım kullanılmalıdır.  • Rüzgar, Güneş, su enerjisi kullanılmalıdır.(Bunlar havayı kirletmezler)  • Geri dönüşümlü ürünle kullanılmalıdır.

Slide 36

Tüm derslere ve sınıflara göre sınıflandırılmış eğitsel sunular için TIKLAYINIZ

URL: