Ciencias Naturais. 1º ESO T5. II. A Terra e Lúa Unha viaxe dende o máis cativo do noso planeta ata os confíns do universo. xacoprofedeciencias@yahoo.es www.cienciasnarede-1eso.blogspot.com Traducido e modificado por Xacobo de Toro dunha Presentación do departamento de ciencias do IES Suel 1

2 A Terra

3 Este é o rastro das estrelas no sensor dunha cámara durante toda a noite. Que demostra? Podes localizar a estrela Polar nesta imaxe?

4 A TERRA MÓVESE NO ESPAZO Sobre si mesma: rotación Arredor do sol: translación Co Sistema Solar pola galaxia Vía Láctea Coa Vía Láctea polo Universo

5 Luz solar Movemento de rotación da Terra: o día e a noite: Polo Norte Polo Norte noite Tarda 24 horas cada rotación completa noite día día Vista Vista dende o Polo Norte Oeste Leste Polo Sur lateral A Terra rota de Oeste a Leste A Terra rota en sentido contrario ás agullas do reloxo (Imaxes representadas coma se o eixo de rotación non estivera inclinado)

6 Luz solar Movemento de rotación da Terra: o día e a noite: Polo Norte noche Tarda 24 horas cada rotación completa día Vista Oeste Leste Polo Sur lateral 89 (Imaxe coma se o eixe de rotación da Terra non estivese inclinado) Leste ou Levante Oeste ou Poñente Aínda que nos pareza que o Sol se move, non é así. En realidade movemonos nos. O Sol érguese polo Leste ( mencer) e ponse polo Oeste (solpor) A Terra rota de Oeste a Leste N S E O

7 A Terra trasládase arredor do Sol describindo unha órbita plana que ten o nome de eclíptica. Tarda exactamente 365,2622 días (un ano) SOL O sistema Terra - Lúa Eclíptica

8 ANO SIDÉREO É o tempo que a Terra da unha volta ao Sol, e dura 365 días, 6 horas e 9 minutos ANO OFICIAL É o do calendario: 365 días ANO BISESTO Ano de 366 días. Engadimos 1 día para corrixir o desfase entre os dous anteriores. Hai un cada 4 anos.

9 SOL 21 de marzo Equinocio de primavera 22 de decembro Solsticio de inverno 22 de setembro Equinoccio de outono 21 de xuño Solsticio de verán Velocidade de translación: 107.000 Km/h Órbita elíptica

10 SOLSTICIOS A existencia dos solsticios está provocada pola inclinación do eixe da Terra. Nos días de solsticio, a lonxitude do día e a altura do Sol ao mediodía son máximas (no de verán) e mínimas (no de inverno) comparadas con calquera outro día do ano. As datas dos solsticios son idénticas ao paso astronómico da primavera ao verán e do outono ao inverno nas zonas templadas. As datas do solsticio de inverno e do solsticio de verán están cambiadas para ambos hemisferios.

11 Vemos o Sol máis preto do horizonte cando é inverno.

12 O sistema Terra - Lúa Características do movemento de translación terrestre: O eixe de rotación está inclinado 23,5º con respecto ao plano de traslación. O eixe de rotación permanece paralelo a sí mesmo durante a súa traslación aredor do Sol. O Sol non se atopa no centro da órbita que a Terra describe o seu arredor, nin esta é un círculo perfecto. Por iso a distancia Terra-Sol varía según as datas.

13 O sistema Terra - Lúa A distancia Terra-Sol varía segudo as datas:

14 Os raios son máis oblicuos no Hemisferio Norte Polo Norte Polo Norte Polo Sur Polo Sur Hemisferio Norte: inverno Hemisferio Norte: verán Os raios son máis perpendiculares á superficie terrestre no Hemisferio Norte Hemisferio Sur: inverno Hemisferio Sur: verán

15 A sucesión regular das estacións do ano é o resultado de: O movemento da Terra arredor do Sol. A inclinación do eixo de rotación da Terra. A constancia desa inclinación. Verán Inverno Os raios son máis perpendiculares á superficie terrestre Inclinando o termómetro a temperatura é menor Maior temperatura

16 Zonas astronómicas Noite de 6 meses Día de 6 meses O 21 de xuño, no círculo Polar Ártico, non se pon o Sol, único día con 24 horas de luz.

24 horas de Sol O sol non se pon!! 17

O sol de medianoite (Midnight Sun) :Un fenómeno que soamente acontece entre os días arredor do solsticio de verán no círculo polar ártico. Nalgúns lugares como o cabo norte (Noruega) este fenómeno pódese contemplar ata finais de Xullo. É o punto máis Septentrional de Europa. 18

19 CONSECUENCIAS DA TRASLACIÓN E DA INCLINACIÓN DO EIXE TERRESTRE AS ESTACIÓNS A VARIACIÓN DE HORAS DE LUZ AO LONGO DO ANO PREGUNTA DE EXAME SEGURO!! ;)

20 Aprende a orientarte de día: 89 Leste ou Levante Oeste ou Poniente O Sol érguese polo Leste e ponse polo Oeste N S L O Nas latitudes boreais, cando o Sol acada a súa máxima altura (culminación) sobre o horizonte, está sempre sobre o punto cardinal Sur. En consecuencia, a sombra sinalará cara ó Norte ó mediodía solar. Fíxate como son as sombras ao mencer e ao atardecer: Sombra aoatardecer Sombra ao mencer Sombra ao mediodía

21 Tamén podes orientarte cos: Liques e brións: Mirando os liques das árbores, xa que son máis frecuentes na parte do tronco orientada ao Norte, xa que é máis húmida e sombría Compás GPS (Sistema de Posicionamento Global): a través sde satélites

22 Liñas do campo magnético terrestre Liñas do campo magnético dun imán, vistas gracias a limaduras de ferro. A Terra: O noso planeta orixina un Campo Magnético A agulla imantada do compás sempre sinala na mesma dirección.

23 Aprende a orientarte de noite: Pola estrela Polar:

24 Xúpiter en decembro dende A Coruña, foto feita cun telescopio.

25

26 A estrutura da Terra Núcleo interno Núcleo externo Manto Codia Hidrosfera Núcleo Atmosfera

27

28 A codia é máis fina ca pel dunha mazá

29 Os científicos dividiron a Terra en tres capas concéntricas: a codia, o manto e o núcleo. A codia é a capa exterior da Terra. A súa espesura está abranguida entre 5 e 70 km. O manto é a capa intermedia da Terra e chega ata os 2900 km de profundidade. O núcleo é a capa máis interna da Terra. Está constituído por unha aliaxe de ferro e níquel. Diferéncianse dúas rexións: o núcleo externo e o interno.

30 AS CAPAS DA TERRA

31

32 Máis capas da Terra: Sobre a codia terrestre, existen dúas capas fluídas: a atmosfera e a hidrosfera. A atmosfera é unha capa gasosa que envolve a Terra. A hidrosfera é unha capa formada pola auga salgada dos océanos e a auga doce da superficie e do subsolo. Tamén debemos citar unha terceira capa, a biosfera, constituída polos seres vivos que habitan o planeta.

33 A LÚA

34 Foto: Xacobe de Toro

35 O sistema Terra - Lúa A Lúa é o único satélite natural da Terra

36 O sistema Terra - Lúa A Lúa tarda en completar unha volta completa arredor da Terra uns 28 días. Tamén dura 28 días a rotación en torno ao seu propio eixe. Por isto a Lúa amósanos sempre a mesma cara.

37 Como o periodo de rotación lunar é de 28 días e o de translación arredor da Terra tamién é de 28 días, sempre vemos a mesma cara da Lúa. Cara oculta da Lúa Cara visible da Lúa A Terra vista dende o Polo Norte

38 Por que vemos distinta a Lúa ao longo do mes? Así o vemos dende a Terra

39 Plano da órbita lunar Plano da eclíptica 5,15º Luz solar Aquí é de noite Lúa nova Lúa chea

40 ? Plano da órbita lunar Plano da eclíptica 5,15º SOL Lúa chea A Lúa chea vémola de noite porque a luz do sol se reflexa na súa superficie. Lúa chea Luz solar Luz solar Aquí é de noite Polo Norte Aquí é de día A cara oculta ilumínase, pero non a vemos

41 ? Plano da órbita lunar Plano da eclíptica 5,15º SOL Lúa nova Luz solar Aquí é de noite A Lúa nova non se ve porque amosanos a cara non iluminada. Porén, estaría no seu punto máis alto ao mediodía. Polo Norte Aquí é de día A cara oculta ilumínase, pero non a vemos

42 Se puidésemos ver a Terra e a Lúa dende o Polo Norte veríamos isto: solpor noite mencer día Luz solar Polo Norte Cara iluminada polo Sol Cara non iluminada Lúa Imos engadir agora a este esquema o que vemos dende a Terra…

43 Lúa chea cuarto minguante cuarto crecente As fases da Lúa atardecer noite amañecer crecente luna nueva día Luz solar minguante Polo Norte

44 Lúa chea minguante cuarto minguante cuarto crecente crecente Lembra: Lúa nova atardecer amanecer noite día Polo Norte Luz solar

45 As fases da Lúa: Así o vemos dende a Terra Vexamos máis cousas sobre a Lúa…

46 Como non hai atmosfera, o ceo vese negro dende a superficie lunar, incluso de día.

47 A gravidade na Lúa é moi baixa Os mares da Lúa Aínda que reciban este nome, neles non hai augaa. Son, simplemente, grandes chairas do noso satélite.

48 Como a Lúa non ten atmosfera, non está protexida contra os impactos dos meteoritos. O cal deixou fondos cráteres na súa superficie ao longo de millóns de anos

49 Cráteres da superficie lunar (por impactos de meteoritos)

50 Primeiras fotos reais da superficie luar tomadas polos astronautas da Misión Apolo: Amstrong e compañía

51 A Lúa por dentro:

52 Eclipse de Lúa Eclipse solar As eclipses A palabra eclipse significa “ocultación”. A Lúa queda oculta O Sol queda oculto Porque a Terra interponse entre o Sol e a Lúa Porque a Lúa interponse entre o Sol e a Terra

53 As eclipses Unha eclipse acontece cando a Terra, a Lúa e o Sol están aliñados e a Terra ou a Lúa interpóñense entre os outros dous astros. A eclipse de sol prodúcese cando a Lúa sitúase entre a Terra e o Sol e oculta a luz do Sol ou parte dela. A eclipse pode ser total, parcial ou anular. A eclipse de lúa ten lugar cando a Terra se sitúa entre a Lúa e o Sol e non permite que a Lúa reciba a luz do Sol.

54 Eclipse solar Eclipse anular de Sol A Lúa interponse entre o Sol e a Terra Así o vemos dende a Terra Sol

55 Eclipse solar Así veríamolo dende o espazo Así veémolo dende a Terra Sombra Sombra Penumbra Eclipse total de Sol Eclipse parcial de Sol

56 ¿Plana ou redonda? Luz do Sol Lúa Sombra da Terra Outra proba de que a Terra é redonda paréciase observando as eclipses lunares. Nunha eclipse luar a sombra da Terra escurece a Lúa durante un anaco…

57 ¿Plana ou redonda? Luz do Sol Lúa Sombra da Terra Lúa Fotografía dun eclipse luar tomada dende a Terra. Sombra da Terra A sombra que a Terra proxecta sobre a Lúa nas eclipses lunres é redonda. A sombra da Terra é redonda

58 As mareas A Lúa exerce unha gran atracción sobre a Terra porque está moi próxima a ela. Esta atracción obsérvase sobre todo no mar, pois a Lúa atrae a masa de auga e esta elévase creando as mareas. Cando os tres astros (a Terra, a Lúa e o Sol) están aliñados, a forza de atracción do Sol súmaselle á da Lúa, e prodúcese unha marea forte (marea viva). Cando os tres astros forman un ángulo recto prodúcese unha marea máis feble: é a marea morta.

59 As mareas