HIRUKIAK TRIGONOAK GEOMETRIA LAUNA EGILEA: Mª TERESA GONZÁLEZ CALVO

AURKIBIDEA SARRERA HIRUKIEN SAILKAPENA ALDEEN ARABERA ANGELUEN ARABERA HIRUKI BATEN ZUZEN ETA PUNTURIK NABARMENAK ZUZENAK: ALTUERAK ERDIKARIAK ERDIBITZAILEAK EULER ZUZENA PUNTUAK: BARIZENTROA ORTOZENTROA ZIRKUNZENTROA INZENTROA HIRUKI ZUZENAK. PITAGORAS TEOREMA 2 BURDINIBARRA BHI

POLIGONOAK lerrokaturik ez dauden zuzenkiez osaturiko irudi geometriko lau itxiak dira. Zuzenki bakoitza poligonoaren ALDEA da (letra xeheaz adierazten da). Bi alboen arteko lotura ERPINA deitzen da (letra larriaz adierazten da). Alboan dauden bi aldeek ANGELU bat osatzen dute (letra grekoaz adierazten da). Elkarren segidan ez dauden bi erpin arteko lotura DIAGONALA deitzen da. Poligono baten alde kopurua 3 edo handiagoa izan daiteke. SARRERA BURDINIBARRA BHI 3 Gehiago jakiteko

Edozein poligono marrazten baduzu, aldeen kopurua edozein izanda ere, eta erpinak lotzen dituzten zuzenak trazatzen hasten bazara, ikusiko duzu poligonoa beti deskonposa daitekeela triangelutan. Horri esker, errazago aztertzen da edozein poligono, eta triangeluak zergatik diren hain garrantzitsuak ulertzen da: triangeluek zer propietate, ezaugarri, azalera eta abar dauzkaten ondo badakigu, asko dakigu gainerako poligonoez ere. ZERGATIK DIRA GARRANTZITSUAK TRIANGELUAK? BURDINIBARRA BHI 4 Triangeluak eguneroko bizitzan

HIRUKIAK MUNDUAN 5 BURDINIBARRA BHI

3 aldeko poligonoak dira. Hiruki baten barneko angeluen arteko batura beti da 180º. Egiaztapen grafikoa HIRUKIAK 6 BURDINIBARRA BHI

HIRUKIEN SAILKAPENA Aldeen arabera 7 BURDINIBARRA BHI

Ir al índice HIRUKIEN SAILKAPENA Angeluen arabera 8 BURDINIBARRA BHI

HIRUKI BATEN ZUZEN ETA PUNTURIK NABARMENAK ALTUERA deritzo alde batetik kontrako erpinera doan zuzen perpendikularrari. Hiruki baten hiru altuerak ORTOZENTRO izeneko puntuan ebakitzen dira. 9 BURDINIBARRA BHI

ERDIBITZAILEA deritzo alde baten erdigunetik pasatzen den zuzen perpendikularrari. Hiruki baten hiru erdibitzaileak ZIRKUNZENTRO izeneko puntuan ebakitzen dira. Zirkunzentroa triangeluan zirkunskribatutako zirkunferentziaren erdigunea da halaber. HIRUKI BATEN ZUZEN ETA PUNTURIK NABARMENAK 10 BURDINIBARRA BHI

ERDIKARIA deritzo hiruki baten angelua erditik zatitzen duten zuzenari . Hiruki baten hiru erdikariak INZENTRO izeneko puntuan ebakitzen dira. Inzentroa triangeluan inskribatutako zirkunferentziaren erdigunea da halaber. HIRUKI BATEN ZUZEN ETA PUNTURIK NABARMENAK 11 BURDINIBARRA BHI

ERDIBIDEKOA deritzo hirukiaren erpin batetik aurkako aldearen erdigunera doan zuzenari. Hiruki baten hiru erdibidekoak BARIZENTRO izeneko puntuan ebakitzen dira. Barizentroa triangeluaren grabitate-gunea da. Barizentrotik erpin baten arteko distantzia beti da dagokion erdibidekoaren bi herena.. HIRUKI BATEN ZUZEN ETA PUNTURIK NABARMENAK 12 BURDINIBARRA BHI

BURDINIBARRA BHI 13 EULER-REN ZUZENA Euler-en zuzena zirkunzentrotik, barizentrotik eta ortozentrotik igarotzen da, hiru puntu horiek beti lerrokatuta daudelako; Leonhard Euler matematikari suitzarraren omenez hartzen du izen hori, matematikari hori ohartu baitzen lerrokatze horretaz XVIII. mendean.