SÖZCÜKTE ANLAM

+4

No comments posted yet

Comments

Slide 1

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması SÖZCÜK Anlamı olan en küçük ses birliğine sözcük denir. Sözcükler cümleyi oluşturan unsurlardır. Sözcükler kendi başlarına anlamlı olmakla birlikte cümlede de anlam kazanır ve bu nedenle de değişik anlamlarda kullanılabilir. Şimdi bu anlamları görelim.

Slide 2

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması GERÇEK VE MECAZ ANLAM Gerçek anlam, bir sözcüğün temel anlamıdır. Buna sözcüğün ilk akla gelen anlamı da denir. “İnce” sözcüğünü ele alalım. Gerçekte “kalın karşıtı” olan, nesnelerin eni ile ilgili kullandığımız bu sözcük, “Üzerinde ince bir gömlek vardı.” cümlesinde gerçek anlamı ile kullanılmıştır.

Slide 3

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması “Yaşlı kadına yer vermen ince bir davranıştı.” cümlesinde ise sözcük gerçek anlamı ile kullanılmamıştır. Bu cümlede yeni bir anlamda kullanılmıştır. Sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşarak kazanmış olduğu bu yeni anlam, mecaz anlamdır. İnce sözcüğü bu cümlede “beğenilen, güzel” anlamında kullanılmıştır.

Slide 4

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması “Çocuğu ağır çantayı kaldıramadı.” “Evin camlarını kırmışlar.” “Bahçedeki kuru otları yakmış.” Yukarıdaki cümlelerde altı çizili sözcükler gerçek; “Çocuğu ağır işlerde çalıştırmışlar.” “N'olur beni kırma, maça birlikte gidelim.” “Sınavda yüksek not alamazsam yandım.” cümlelerinde ise mecaz anlamda kullanılmıştır.

Slide 5

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması Aşağıdakilerin hangisinde “sıcak” sözcüğü, “içten, samimi” anlamında kullanılmıştır ? A) Sıcak suya iyice alışmış olmalısınız. B) Sıcak savaş artık yerini soğuk savaşa bıraktı. C) Sıcak, çiftçileri kara kara düşündürüyor. D)Burada sıcak karşılanacağımızı ummuyordum.

Slide 6

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük “mecaz” anlamda kullanılmıştır ? A) Bacalardan çıkan duman kirliliğe neden oluyor. B) Pencerenin kırık camını değiştirmeye gelmiş. C) Çakmağa gaz doldurmak için dışarı çıktı. D) Elbette onun ayağına gitmek istemiyorum.

Slide 7

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması “Size mutlaka geleceğim.” cümlesine altı çizili sözcüğün kattığı anlam, aşağıdakilerden hangisinde vardır ? A) Çocuk, ağlatılmadan güzelce yıkanacak. B) Kaça çıkarsa çıksın, bu evi yapacak. C) Anılarının hepsini size anlatacak. D) Böyle fırtınalardan sonra yağmur başlar.

Slide 8

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması SOMUT VE SOYUT ANLAM Sözcükler varlıkları ve kavramları karşılar. Varlık, madde olarak bulunan yani duyu organlarıyla algılanabilen bir nitelik taşır. İşte duyu organlarımız yardımıyla algılayabildiğimiz sözcüklere somut anlamlı sözcükler denir. Örneğin “ağaç, insan, dağ, kalem, bulut...” somut sözcüklerdir.

Slide 9

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması Ama kavramlar duyu organlarımız ile algılanamaz. “Üzüntü, sevgi, özlem, kin, akıl” gibi sözcükleri herhangi bir duyumuzla algılayamayız. İşte bu tür sözcüklere de soyut anlamlı sözcükler denir.

Slide 10

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması Aşağıdaki cümlelerin hangisinde somut bir varlık, soyut bir anlam kazanmıştır? A) Ellerini göğe doğru açmıştı. B) Bu iş için yürek ister. C) Gözleri o anda yaşlarla doldu. D) Kardeşinin yüzüne bakamıyordu.

Slide 11

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması “Güzel” kelimesi, aşağıdakilerden hangisinde somut bir kavramı nitelemiştir? Güzel düşüncelerle yola çıktı; fakat başaramadı. O sabah güzel hayallerle uyandı. Güzel sesiyle dinleyicileri coşturdu. Güzel düşünen asla mutsuz olmaz.

Slide 12

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması TERİM ANLAM Herhangi bir bilim, sanat ya da meslekle ilgili özel bir kavramı karşılayan sözcüklere terim denir. Matematikte kullanılan açı, üçgen, karekök... Edebiyatta kullanılan öykü, ölçü, kafiye, dize... Sosyal bilgilerde kullanılan iklim, ölçek, eş yükselti Fen bilgisinde kullanılan hücre, soymuk boruları, sindirim sistemi, sinir ... sözcükleri terimdir. Çünkü bunlar yukarıda adı geçen alanlar ile ilgili özel anlamı olan sözcüklerdir.

Slide 13

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması Aşağıdaki cümlelerin hangisinde terim kullanılmıştır? A) Deniz kıyısında yalnız oturuyor. B) Sarı kanaryalar alanda rahatça geziyor. C) Güvencinler, suları kana kana içiyor. D) Türkçe'de, yapım ekleri önemli bir konudur.

Slide 14

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması EŞ ANLAM Aynı kavramı karşılayan farklı sözcüklere eş anlamlı sözcükler denir. Ayakkabı - kundura Siyah - kara Rehber - kılavuz ... Yukarıdaki sözcükler farklı yazılışlarda olsa da aynı varlık ya da kavramı anlattığından eş anlamlıdır.

Slide 15

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin eş anlamlısı yoktur? A) Öğrenci B) Küçük Ç) Sözcük D) Kalem

Slide 16

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması KARŞIT (ZIT) ANLAM Birbirine karşıt kavramları karşılayan sözcüklere karşıt anlamlı sözcükler denir. Karşıt anlamlı sözcükler iki zıt noktayı belirtir. Güzel - çirkin Sevmek - nefret etmek Gece - gündüz... Burada yeri gelmişken, her sözcüğün karşıt anlamlısının olmadığını da belirtelim. Örneğin “su, aramak, yeşil...” gibi sözcüklerinin karşıt anlamlısı yoktur.

Slide 17

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması "Genel" sözcüğünün karşıt anlamlısı aşağıdakilerden hangisidir? A) Kapsamlı B) Dar C) Özel D) Açık

Slide 18

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması SESTEŞ (EŞ SESLİ) SÖZCÜKLER Yazılışları aynı, anlamları farklı sözcüklere sesteş sözcükler denir. “Su gelir güldür güldür Gel de yâr beni güldür.” Yukarıdaki dizelerde “güldür” sözcükleri yazım bakımından aynı seslerden oluşmuş; ama farklı anlamlarda sözcüklerdir. Sadece yazım bakımından benzeşmiştir. Birinci dizedeki suyun akarken çıkardığı “yansıma ses”; ikinci dizedeki ise “gülmek” eyleminden türetilen “güldürmek” eylemi.

Slide 19

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması “Bu yüz bana yabancı gelmedi.” “Ben her şeyi bilemem ki.” “Bu çay yazın kurur.” cümlelerindeki altı çizili sözcüklerin sesteşi vardır.

Slide 20

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması Aşağıda altı çizili sözcüklerden hangisinin sesteşi yoktur? A) Allah dağına göre kar verir. B) Ev alma komşu al. C) Yırtıcı kuşun ömrü az olur. D) Üzüm üzüme baka baka kararır.

Slide 21

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması DEYİM Birden fazla sözcükten meydana gelen, sözcüklerden en az birisi mecaz anlamıyla kullanılan söz öbekleridir. Deyimlerin en önemli özelliklerinden biri en az iki sözcükten oluşmalarıdır.

Slide 22

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması “Dikmek” sözcüğü tek başına deyim olmaz. Deyimi oluşturması için bir başka sözcükle kullanılması gerekir. Örneğin “göz” sözcüğü ile kullanıldığında, “göz dikmek” olur ki, bu sözler deyimdir. Artık “dikmek” sözcüğü gerçek anlamını yitirmiştir.

Slide 23

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması Deyimlerin önemli özelliklerinden biri de kalıplaşmış sözler olmalarıdır. Deyimi oluşturan sözcüklerden en az biri kendi anlamlarından uzaklaşmıştır.

Slide 24

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması “Dil uzatmak” “Küplere binmek” “Saman altından su yürütmek” deyimlerini düşünelim. Bu deyimleri oluşturan sözcükler artık gerçek anlamında değildir. “Dil uzatmak” birine kötü söz söylemek, “Küplere binmek” çok sinirlenmek, “Saman altından su yürütmek” ise başkalarına sezdirmeden gizli işler yapmak anlamına gelen birer deyimdir.

Slide 25

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması I. İnat etmek II. Geri çevirmek III. Zora koşmak IV. Yola gelmek Yukarıdaki deyimlerden hangi ikisi anlamca yakındır? A)l.-ll. B)l.-lll. C) II.-III. D) III.-IV.

Slide 26

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması "Ağız" sözcüğü aşağıdaki sözcüklerden hangisi ile deyim oluşturmaz? A) kavga B) yapmak C) birlik D) kağıt

Slide 27

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması DOLAYLAMA Bir sözcüğü birden fazla sözcükle ifade etmeye dolaylama denir. Dolaylamaların temelinde halkın benimsemesi vardır. Örneğin bizler nasıl oluştuğuna pek bakmadan “aslan” için “ormanların kralı” deriz. Çünkü insanlar arasında bu, öyle benimsenmiş, kabul görmüştür. Kaleci : File bekçisi Turizm : Bacasız sanayi Kömür : Kara elmas...

Slide 28

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması Bir tek sözcükle belirtilecek bir kavramı birden çok sözcükle anlatmaya "dolaylama" denir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "dolaylama“ yoktur? A) Millî takımımız, file bekçisine güveniyor. B) Akşamki operasyonla kasa fareleri yakalandı. C) Penceremizin önüne beyaz bir güvercin kondu. D) Uzatılan bütün zeytin dallarını geri çeviriyor.

Slide 29

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması YANSIMA SÖZCÜKLER Doğada duyulan seslerin taklit edilmesiyle oluşan sözcüklere yansıma denir. “Suyun şırıltısı insanı dinlendirir.” “Kedinin acı miyavlaması ile uyandım.” “Şu cızırtıyı durdurun artık.” cümlelerindeki altı çizil sözcükler birer yansımadır. Çünkü bu sesleri biz doğada duyuyoruz.

Slide 30

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması İKİLEME Sözün anlamını pekiştirmek, onu zenginleştirmek ya da değişik anlam ilgileri oluşturmak için iki sözün bir araya getirilmesiyle oluşan söz öbeklerine ikileme denir. İkilemeler aynı sözcüğün tekrarıyla, yakın anlamlı sözcüklerin tekrarıyla, karşıt anlamlı sözcüklerin tekrarıyla, biri anlamlı biri anlamsız sözcüklerle yapılabilir.

Slide 31

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması “Adam acı acı güldü.” cümlesinde ikileme aynı sözcüğün tekrarı ile, “Yalan yanlış sözlerle bizi oyalamışlardı.” cümlesinde yakın anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması ile, “Gece gündüz çalışıyordu.” cümlesinde karşıt anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması ile, “Lütfen saçma sapan konuşma.” cümlesinde ikileme biri anlamlı, biri anlamsız sözcüklerin birlikte kullanılması ile oluşmuştur.

Slide 32

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması AD AKTARMASI Benzetme ilgisi kurmadan bir sözün, başka bir sözün yerine kullanılmasına ad aktarması denir. “Seni şirketten aradılar.” cümlesinde “şirket” sözcüğünde ad aktarması vardır. Burada şirkette görevli birinin, örneğin sekreterin araması söz konusudur. Ama cümlede “şirketten” sözü ile genel söylenip, özel anlam anlatılmak istenmiştir.

Slide 33

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması “Ben ortaokulda Akif'i çok okudum.” cümlesinde “Akif” sözü ile Mehmet Akif'in şiirleri kastedilmiştir. “Öğretmen içeri girince sınıf ayağa kalktı.” cümlesinde “sınıf” sözcüğünde ad aktarması vardır. Bu cümlede “sınıf” ile anlatılmak isten “öğrenciler”dir. Dış söylenerek iç kastedilmiştir.

Slide 34

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması “Batı teknolojide bizden ileridir.” “Türkiye sizinle gurur duyuyor.” “Soba yanınca oda ısındı.” cümlelerindeki altı çizili sözcüklerde ad aktarması söz konusudur.

Slide 35

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması Ad aktarmasının çeşitli ilişkilerden doğan çok sayıda örnekleri vardır. Aşağıdakilerden hangisi yanlış verilmiştir? A) Halit Ziya'yı okuyor. / Eser-sanatçı ilişkisi C) Şehir uykudaydı. / Şehir-insan ilişkisi D) Beyazsaray süre istedi. / Yer-yönetim ilişkisi

Slide 36

SÖZCÜKTE ANLAM Gerçek ve Mecaz Anlam Somut ve Soyut Anlam Terim Anlam Eş Anlam Karşıt Anlam Sesteş Sözcük Deyim Anlamı Dolaylama Yansıma İkileme Ad Aktarması Bir sözün benzetme amacı güdülmeden kendisiyle ilgili bir başka söz yerine kullanılmasına "ad aktarması" denir. 1. Karacoğlan kapınızda kul gibi 2. Gönül küsüverse ince kıl gibi 3. Seherde açılan gonca gül gibi 4. Kokar gider bir gözleri sürmeli Dizelerinde altı çizili hangi sözcükte "ad aktarması" söz konusudur? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4

Summary: turkcdersi.gen.tr

Tags: sözcükte anlam

URL: