A LITERATURA MEDIEVAL Tema 1

Uso da presentación Para a aplicación deste material será precisa unha aula cunha pantalla, un canón conectado a un portátil e conexión a internet. Ademais do que contén a presentación, pódese ampliar a información do tema a través de hiperenlaces, unhas veces ligados a páxinas web, outras a medios sonoros ou mesmo audiovisuais e outras simplemente aos anexos da propia presentación. Para todos eses enlaces aparecerá sempre a mesma simboloxía: unha cor chamativa nunha palabra ou conxunto de palabras remite a un enlace cunha páxina web que aporta información sobre ese termo. O símbolo dunha cámara de vídeo remite a un medio audiovisual propio ou da rede. O símbolo dun altofalante remite a un arquivo sonoro, ben propio ben tirado da rede. O símbolo dun libro antigo remite a textos. Canti-gas de amigo Sofia Rama

Primeiros textos… Correntes: Cantares populares de tradición oral Lirismo trobadoresco Período: Séculos XII-XV Cancioneiros e pergamiños Axentes: Xograres: humildes; intérpretes, (compositores) Menestreis: músicos Soldadeiras: bailarinas e ximnastas. Trobadores: nobres, compositores. Segreis: infanzóns, profesionais. Xéneros: Lírica profana: Lírica amorosa: Cantigas de amor Cantigas de amigo Lírica satírica: Cantigas de escarnio Cantigas de maldicicir Lírica relixiosa: Cantigas de Santa María Xéneros menores: Pastorelas Tenzóns A Literatura Medieval. Guión

PRIMEIROS TEXTOS EN LINGUAS ROMANCES: Xuramentos de Estrasburgo. (Fr. e Al.) Glosas (Navarro-aragonés) -Emilianenses (A Rioxa) -Silenses (Burgos) Carxas. (Mozárabe) Cantigas trobadorescas (Gal. Med. ou Gal-Port.) (1º movemento poético culto que existiu en Europa) (LÍRICA PRIMITIVA e LIRISMO OCCITANO) s. IX s.X - XI s. XII Primeiros textos…

Os primeiros textos galego-portugueses conservados son a cantiga de escarnio “Ora faz ost o senhor de Navarra” (1196), a cantiga de amor coñecida como Cantiga da Guarvaia ou da Ribeirinha (1198), a cantiga de amigo coñecida como Cantiga da Guarda (1198) Joam Soares de Paiva No mundo non me sei parelha, Mentre me for como me vai, Cá já moiro por vós, e - ai! Mia senhor branca e vermelha. Queredes que vos retraia Quando vos eu vi em saia! Mau dia me levantei, Que vos enton non vi fea! E, mia senhor, desd'aquel'di, ai! Me foi a mi mui mal, E vós, filha de don Paai Moniz, e bem vos semelha D'haver eu por vós guarvaia, Pois eu, mia senhor, d'alfaia Nunca de vós houve nem hei Valia d'ua correa. Pai Soares de Taveirós Ai eu coitada! Como vivo en gran cuidado Por meu amigo Que ei alongado! Muito me tarda O meu amigo na Guarda! Ai eu coitada! Como vivo en gran desejo Por meu amigo Que tarda e non vejo! Muito me tarda O meu amigo na Guarda! Atribuída a Sancho I Primeiros textos…

NO S. XI, A TRAVÉS DOS PEREGRINOS DO CAMIÑO DE SANTIAGO, CHEGOU DENDE PROVENZA, NA ACTUAL OCCITANIA, A MODA DE POETIZAR SOBRE O AMOR CORTÉS. LÍRICA PRIMITIVA Contos da tradición oral popular. “Cantos e danzas dos gallaeci”, recollidos polos Clásicos latinos, arredor do costume do pobo galego de cantar nos MAIOS, nas VODAS e nos FUNERAIS. Himno de Arxirio, composición antiga semellante a unha cantiga de amigo. Xograr Palla. Xograr de orixe compostelá que actuaba na corte de Afonso VII. Correntes e orixes…

s. XIII Período Afonsino s. XIV Período Dionisíaco s. XV Reis Católicos Etapas e períodos…

AS CANTIGAS DE SANTA MARÍA GÁRDANSE NO ESCORIAL. Pergameu do códice da Biblioteca Nacional de Lisboa As cantigas atópanse en PERGAMIÑOS compilados en CÓDICES. 1. CANCIONEIRO DA AJUDA 2. CANCIONEIRO DA VATICANA 3. CANCIONEIRO DA BIBLIOTECA NACIONAL DE LISBOA 1. PERGAMIÑO VINDEL 2. PERGAMIÑO SHARRER *CANCIONEIRO DE BAENA (escola galego-castelá) *CANCIONEIRO DE GARCIA DE RESENDE (1516) (escola portuguesa-castelá) Cancioneiros e pergamiños…

Cantiga de Amor A temática. O amor cortés Os recursos formais Cantiga de Amigo A temática Os recursos formais Tipos Cantiga de Escarnio e Maldizer A temática Diferenzas entre “escarnio” e “maldizer” Cantigas de Santa María A temática Tipos Xéneros menores: Pastorelas Prantos Tenzóns. Prosa medieval Cantigas: textos para seren interpretados…

Cantigas (texto e anotación musical) de Martin Codax (Pergamiño Vindel) Cantigas de amigo

Cancioneiro da Ajuda. Contén só cantigas de amor. Cantigas de amor

Cantigas de escarnio e maldicir

Cantigas de Santa María Composicións feitas en loa á Virxe, son a mostra da vertente relixiosa desta lírica galego-portuguesa.

ACTIVIDADES Olla este vídeo sobre o “soporte técnico na Idade Media” e comenta a opinión que che merece en relación coas novas tecnolxías actuais. http://youtu.be/cA3D5NRXaq8 Elabora un comentario arredor das diferenzas entre os catro tipos de cantigas esbozads nesta presentación. Tenta resolver o seguinte cuestionario. Cando acabemos de ver todos os temas de Literatura, volverás a resolvelo. file:///C:/Users/Sof%C3%ADa/Documents/PROXECTO/A%20Idade%20Media/test%20interactivo%20de%20literatura%20medieval.htm

FONTES Literatura galego-portuguesa. http://gl.wikipedia.org/wiki/Literatura_galego-portuguesa A literatura medieval galega nunha presentación de Román Landín aloxada no slideshare: http://www.slideshare.net/landin/literatura-galegoportuguesa-medieval-1178452 A Literatura galega na Idade Media. http://www.galiciaespallada.com.ar/historia_literatura_galegaidademedia.htm Textos das cantigas na páxina web portuguesa Projecto vertical (a maior base de dados sobre literatura portuguesa): http://alfarrabio.di.uminho.pt/vercial/trovador.htm A lírica medieval galega. http://web.jet.es/a-rede/lingua/litegal/medieval.html

IMAXES http://www.letrasgalegas.org/FichaObra.html?Ref=28775&portal=230 IMAXES CON ENLACES COMPROBADOS O 18/07/2011

BIBLIOGRAFÍA Historia da Literatura Galega, VVAA, ed. AS-PG / A Nosa Terra. Vigo, 1996 Lingua e Literatura 1 - Bacharelato, VVAA, ed. Xerais. Vigo, 2005 Lingua Galega e Literatura. Bacharelato, VVAA, ed. Anaya. Madrid, 2001 Lingua e Literatura 1 - Bacharelato, VVAA, ed. Obradoiro Santillana. Santiago de Compostela, 2008. Lingua e Literatura 1 – Bacharelato, VVAA, Consorcio editorial Galego. Vigo, 2008. Literatura Galega. Antoloxía. Bacharelato. VVAA, ed. Xerais. Vigo, 2000. Lingua Galega e Literatura. Bacharelato. A Literatura, VVAA, ed. Galaxia. Vigo, 2001. Lecturas de nós. Introdución á Literatura Galega. Ramón Gutiérrez Izquierdo, ed. Xerais. Vigo, 2000. Literatura Galega. Aportacións a una Historia crítica. Anxo Tarrío Varela, ed. Xerais. Vigo, 1994. Literatura Galega Medieval (Manual e antoloxía), Xosé Ramón Pena, ed. Sotelo Blanco. Santiago de Compostela, 1993. A poesía lírica galego-portuguesa, G. Tavani, ed. Galaxia. Vigo, 1986.