Staatse bezetting Spanjaarden olv Verdugo met list binnen: deden zich voor als Staatsen met Spaanse gevangene Poorten laten ontploffen, daarna Spanjaarden binnen Iedereen vlucht naar het kasteel, brug omhoog Domineesvrouw blijft achter en wordt vermoord Kruit en munitie was allemaal in kasteel Spanjaarden geen voorraden Bezetting kasteel via bootjes versterkt Onderhandeling tussen Frederik Hendrick en Verdugo -> vrije aftocht (9 dagen)

Bredevoort in de 17e eeuw: Het Bredevoort van Hendrickje Stoffels Yvette Hoitink Aalten, 19 januari 2012

Bredevoort in de Middeleeuwen Strategische ligging tussen de moerassen Oudste vermelding 1188 Kasteel met borgmannen Rond 1550: Vesting versterkt door Maarten van Rossum

Borgmannen

Walfort

Kasteel Dijenberch Prior Broekhuizen Merfelt Barnsveld Rasehorn

Anholter Pandschap

Tachtigjarige Oorlog

1572 – even Staats Ingenomen door de Geuzen o.l.v. graaf Willem IV van den Bergh Strafcampagne van Don Frederik Pandheer Dirk van Bronkhorst-Batenburg openlijk Spaans

1597 – Beleg door Maurits Belegering Kurken brug Afkoopsom van 6.000 goudguldens voor garnizoen en 6.000 daalders voor burgers Grote brand

1597 – Maurits verovert Bredevoort

Brief van Maurits aan Staten-Generaal Desen morgen hebbe wy de Stadt ende 't Casteel van Breevoordt begonst te beschieten ende deselve na eenighe voleen doen opeysschen, maar alsoo de vijant weygherde met ons te parlementeeren, hebben wij onse batterye doen continueeren, totdat wy genoechsaem Bresse gemaect hadden, t welck den vijandt mercende heeft den Trommel doen slaen ende den hoet opgesteken, roepende genade, maer ziende d'onse, dat de Bresse goet was, syn opghestegen. Ende den vyandt merckende, dat hy noet en conde resisteeren is hy mette Burherye in 't Casteel gheweken alwaer hy sich in onse ghenade heeft begheven. Uwer Ed. moghen voor zeecker daer voor houden, dattet de starckste plaets is, die wy dese tocht den vijandt afghenomen hebben.

1606 – Beleg en ontzet Spanjaarden weten met list binnen te komen Burgers en Staatse soldaten vluchten naar kasteel Hulptroepen omsingelen de stad Nieuwe voorraden en manschappen met bootjes naar kasteel Na 8 dagen aftocht van de Spanjaarden

1606 – Beleg en ontzet

Nassaus domein

Ontwikkeling van de vesting

…voor Bredevoort ande Misterpoorte affgegraven und in die fortificatie wercken derselver stadt emploijerten gaerdens und visscherije…

Majoorsmine Commandeursmine Commismine

1619 - stadsbrand

1644 - korenmolen Verzoek van drost en burgers van Bredevoort aan Nassause Domeinraad om een windkorenmolen te laten bouwen Toestemming mits de watermolenaar tot Aalten gecompenseerd wordt voor zijn verlies van inkomsten

1646 - Kruittorenramp Zondagmiddag 12 juli 1646 Bliksem slaat in de buskruittoren van het kasteel Grote explosie waarbij 40 mensen omkomen, inclusief de drost en zijn gezin

1648 - Vrede van Münster

‘Bommen Berend’ Bisschop Bernhard van Galen 1665 en 1672-1674: Bredevoort bezet

1675 – laatste heksenproces Rond 1610 nog hetze Daarna processen wegens beleding In 1675 vraagt Marrij Hoernemans vrijwillig om een proces

1699 - Ambthuis

Ambthuis

Ambthuis

Herbouw

Pauze

Hendrickje Stoffels Dienstmeid, minnares, model, zakenpartner van Rembrandt van Rijn Voor het eerst vermeld bij Rembrandt in 1649, toen 23 jaar Moeder van zijn dochter Cornelia (1654)

Hendrickje en Rembrandt 1649: Hendrickje (23 jaar oud) treedt op als getuige in proces tegen Geertje Dircx 1654: Hendrickje moet voor de kerkenraad verschijnen wegens ‘hoererij’ 1654: Doop van hun dochter Cornelia 1656: Rembrandt gaat failliet. Zijn boedel wordt verkocht. Hendrickje weet een kast van haar terug te krijgen. 1658: Hendrickje start met Titus van Rijn een kunsthandel. Rembrandt mag gratis bij hen inwonen 1661: Hendrickje machtigt haar zwager Jan Kerstens Pleckenpoel te Bredevoort om geld te innen. 1663: Overlijden Hendrickje Stoffels.

1654 – Doop Cornelia van Rijn

Onderzoek naar haar familie Oud-Rechterlijk Archief Bredevoort in het Gelders Archief te Arnhem: Verkoopaktes, boedelscheidingen, testamenten, etc. Archief in Aalten: Belastingregisters, verordeningen. Archief Nassause Domeinraad in het Nationaal Archief in Den Haag: Ingekomen brieven, benoemingen van ambtenaren

De familie Stoffels Vader Stoffel Stoffels: sergeant in het garnizoen Bredevoort. Moeder Mechtelt Lamberts, ook Mechtelt Berndts genaamd. Waarschijnlijk in Bredevoort gevestigd kort na 1612, in elk geval voor 1617. Tenminste vier kinderen, waarvan Hendrickje de jongste was.

24 september 1617 Oudste vermelding van Stoffel Stoffels. Christoffell Stoffels en zijn vrouw Mechteldt Berndts lenen 50 gulden uit aan Johan thoe Linthom en zijn vrouw Enneken.

24 september 1617

Eerste vermelding huis 1619 – Een stadsbrand verwoest een groot deel van de stad. 1620 – Overzicht van rotten en emmers Gerrit Kuiper Jan van Basten Hermen te Bockel Rotmr. Hans Corts Peter van Bilstein Stoffel Stoffelzen Sergt Herman ten Krabbenborch Jan Stemers Hertlieff Moselage Schultinne

8 juni 1625 Adolph van Merfelt verkoopt aan Christoffel Stoffelsen, sergeant van kapitein Clinger en zijn vrouw Mechteldt, een plaats en hof in Bredevoort die kopers betimmerd en in gebruik hebben.

8 juni 1625

8 juni 1625 Ligging: voor aan en langs Merfelts plaats en straat achter aan Merfelts hof, tot tegen de hoek van Hertliefs schuur met een einde aan Merfelts huis met het andere einde aan Herman Crabbenborchs en Johan Stemers grond Met het gebruik van de weg naar het kerkhof.

17 oktober 1627 Adolph van Merfelt verkoopt zijn huis en hof aan Henrick Mentinck en zijn vrouw Deele Nijhof. Belendingen: o.a. een zijde aan Stoffell Stoffelsen huis en grond De buren, waaronder Christoffel Stoffelssen, mogen de steenstraat en de straat tegen het kerkhof gebruiken.

Lijst van haardsteden 1635 – belasting op haardsteden Willem Hertlieff 3 + 1 bakoven en een eest Jan Stemers 3 Harman Krabbenborch 2 waarvan 1 nooit gebruikt. Sergeant Stoffel Stoffelssen 2 Griete Klocken 3

Dood van Stoffel Stoffels Stoffel Stoffels overleden rond 1646 Weduwe hertrouwt januari 1647 12 juli 1646: explosie buskruittoren kasteel 40 doden, maar niet alle namen bekend Mogelijk ook Stoffel Stoffels?

13 december 1653 Verkoop ouderlijk huis Hendrickje Stoffels Enige akte waar Hendrickje met ouders en broers en zus wordt genoemd!

13 december 1653

13 december 1653 Verkopers: erfgenamen van wijlen Mechtelt Lammerts wed. sergeant Stoffer Stoffelsen: Herman Stoffels X Hilleken ten Borninckhave Jan Carstkens Pleckenpoel X Martina Stoffels Zij tevens voor Henderssken Stoffels, hun zuster en zwagerinne (schoonzus) Maria Janssen, weduwe van Berndt Stoffels en hun kinderen Grietken en Johan Stoffels

13 december 1653 Kopers: Margaretha Schmidts, weduwe van zal. Herman Nachtegall Ligging: tussen kopers (wed. Nachtegall), Johan Corts en zal. Jan van Basten huizen Relatie Hendrickje Stoffels met Jan Kerstens Pleckenpoel reeds bekend

2 november 1660 De armen van Bredevoort verkopen het huis dat hen door burgemeester Henrick Mentinck is nagelaten aan Herman Mentinck X Christina Meijsters (zijn zoon). Belendingen o.a. het huis en grond van zal. Christoffel Stoffels.

Aanpak reconstructie Kaart indelen in clusters, benoemen met letters Vermeldingen van huizen in archiefstukken clusteren, benoemen met cijfers Clusters op de kaart matchen met clusters in documenten

Clusters op de kaart Cluster A Belendingen Stadswal Aalterpoort Straat tegenover cluster B, C en kasteel, uitlopend in het Zand Huizen 1832: 13 huizen Allemaal voor straat, achter stadswal 1 huis grenst aan Aalterpoort, voor straat, achter stadswal

Clusters op de kaart Cluster B Belendingen Straat tegenover cluster A Zand/Kasteel Markt/Straat tegenover cluster E Straatje tussen cluster B en C Huizen 1832: 11 (kunnen huizen gesloopt zijn voor pastorie) 4 hoekhuizen

Clusters in documenten Cluster 29 Huizen 1 hoekhuis 1 ‘sandwichhuis’ 2 huizen aan het Zand waarvan 1 op de hoek Belendingen Zand Straat (hoek Zand) 2 x Gemene weg (waarvan mogelijk 1 gelijk aan Straat) Kandidaten B, E, F, I

Stoffel Stoffels Crabben- borch Ste- mers Merfelt / Mentinck Hertlief Mose- lage Mose- lage / Wisse- linck Evers Hertlief schuur Stenne- kens Situatieschets Bil- stein Dijen- berch Te Bockel Klock Van Basten Moselage / Corts Kerk

Locatie Ouderlijk huis Hendrickje Stoffels

Locatie Aan de Muizenstraat (zijstraat van de Markt tegenover de kerk) Vlakbij informatiepunt Bredevoort Boekenstad

Vragen? Contact: Contactformulier op www.heerlijkheidbredevoort.nl Bronnen: Bronbewerkingen via www.heerlijkheidbredevoort.nl Geschiedenis via www.bredevoort.org Foto’s monumenten via beeldbank.cultureelerfgoed.nl Schilderijen via commons.wikimedia.org Archieven: Gelders Archief – http://www.geldersarchief.nl Nationaal Archief – http://www.gahetna.nl Erfgoedcentrum Achterhoek Liemers – http://www.ecal.nu