Η ποίηση του μεσοπολέμου

Ο μεσοπόλεμος Μια περίοδος απογοητεύσεων και αλλαγών σε όλους τους τομείς, που επηρέασαν και τη λογοτεχνία

Τα μεγάλα γεγονότα Ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος (1914-1918) και η κομμουνιστική επανάσταση στη Ρωσία (1917) συντάραξαν την Ευρώπη και όλη την ανθρωπότητα προκαλώντας μεγάλες πολιτικές και κοινωνικές ανακατατάξεις.

Η Ελλάδα του Μεσοπολέμου Διανύει μια περίοδο μεγάλων εθνικών, πολιτικών και κοινωνικών ζυμώσεων

Η Μικρασιατική Καταστροφή (1922), άνοιξε μεγάλες πληγές και δημιούργησε βαθιά πολιτική, κοινωνική, ηθική και οικονομική κρίση, επηρεάζοντας όπως είναι φυσικό και τη λογοτεχνία,

Ο Συμβολισμός Είναι λογοτεχνικό και καλλιτεχνικό κίνημα που ξεκίνησε από τη Γαλλία γύρω στο 1880 υπό την επίδραση της φιλοσοφίας του υποσυνειδήτου και επηρέασε σε μεγαλύτερο βαθμό την ποίηση και σε μικρότερο τη μουσική και τη ζωγραφική («εμπρεσιονισμός ή ιμπρεσιονισμός»).

Το ρεύμα γεννήθηκε ως αντίδραση στην ψυχρότητα του παρνασσισμού και συνιστά μια «επιστροφή» στη ρομαντική ποίηση, γι’ αυτό συχνά χαρακτηρίζεται ως νεορομαντισμός. Συνδυάζει την εσωτερικότητα και την εκλέπτυνση του ρομαντισμού, χωρίς το στόμφο του. Συγγενεύει επίσης με τον αισθητισμό και με τις θεωρίες του Πόε, οι οποίες επηρέασαν τον Μποτλέρ (1821-1867).

Οι «καταραμένοι ποιητές» Πρώτος στη Γαλλία, ο ποιητές Μποτλέρ θέλησε να εφαρμόσει στην ποίηση τη μουσικότητα και την αοριστία, γι’ αυτό θεωρείται «πατέρας» του συμβολισμού. Στην προσπάθεια του αυτή βρήκε μιμητές και άλλους «ποιητές της παρακμής» ή «καταραμένους ποιητές» (Μαλαρμέ, Βερλέν, Ρεμπό, Λαφόργκ, Βαλερί κ.ά.).

Τα γνωρίσματα του συμβολισμού Μουσικότητα, η υποβλητικότητα, μελαγχολική διάθεση, που δημιουργούν ένα κλίμα ασάφειας και ρευστότητας. Η αυστηρή μετρική χαλαρώνει και εισάγεται νέο λεξιλόγιο: επιλέγονται οι λέξεις που υποβάλλουν λεπτά, τρυφερά συναισθήματα. Τα αντικείμενα του εξωτερικού κόσμου γίνονται σύμβολα εσωτερικών, ψυχικών καταστάσεων και το εννοιολογικό περιεχόμενο του ποιήματος περιορίζεται στο ελάχιστο. Η συμβολιστική ποίηση στηρίζεται στη μαγεία των λέξεων, στις διακυμάνσεις του ρυθμού. Εξαιτίας της επιθυμίας των συμβολιστών για μουσικότητα και ρευστότητα η μορφή «χαλαρώνει» από τους αυστηρούς κανόνες της παραδοσιακής ποίησης (ομοιοκαταληξία και μέτρο). Οι λέξεις αποσυνδέονται από το νόημά τους κι αποκτούν δικό τους ήχο. Ο υπαινιγμός και η διακριτική νύξη χρησιμοποιούνται ως μέσα του συμβολισμού, γιατί γοητεύουν τη φαντασία

Ο συμβολισμός στην Ελλάδα Το ανανεωτικό ρεύμα του συμβολισμού στην Ελλάδα διήρκησε περίπου μέχρι το 1930 και επηρέασε και τους ποιητές της επόμενης γενιάς (Σεφέρης , Ρίτσος κ.α) Τα γνωρίσματά του δεν διαφέρουν από του ευρωπαϊκού συμβολισμού: Η διακριτική και υποβλητική έκφραση των συναισθημάτων Ο ποιητικός ρεμβασμός Οι θολές και ακαθόριστες εικόνες Το κλίμα μελαγχολίας Η μουσικότητα του στίχου

Οι συμβολιστές ποιητές Η πρώτη ομάδα εμφανίζεται γύρω στο 1900-1910 και αντλεί κυρίως από τη γενιά του Παλαμά,παρουσιάζει όμως σαφείς ανανεωτικές τάσεις: Γ. Καμπύσης, Κ. Χατζόπουλος, Σπ. Πασαγιάννης, Μ. Μαλακάσης, Λ. Πορφύρας, Ι. Γρυπάρης κ.ά.

Η δεύτερη ομάδα κάνει την εμφάνισή της γύρω στο 1910-1920 και γράφει ποίηση χαμηλόφωνη και αδιέξοδη: Απ. Μελαχρινός, Ρ. Φιλύρας, Ναπ. Λαπαθιώτης, Μ.Παπανικολάου, Κ. Ουράνης, Κ.Καρυωτάκης, Μ. Πολυδούρη, Τ.Άγρας, Τ.Κ. Παπατσώνης κ.ά.

Οι νεοσυμβολιστές Οι συμβολιστές της δεύτερης ομάδας (που διακρίνονται από τους άλλους με το όνομα «νεοσυμβολιστές») εκφράζουν μέσα από την τέχνη τους γενική κόπωση και την αίσθηση του ανικανοποίητου. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο Κώστας Καρυωτάκης, που, αρνούμενος να συμβιβαστεί με την υποκρισία γύρω του, σαρκάζει το πνεύμα της διάλυσης που χαρακτηρίζει την εποχή του.

Ο καρυωτακισμός Μετά την αυτοκτονία του Καρυωτάκη (1928), ο «καρυωτακισμός» διαποτίζει τη νεοελληνική ποίηση, μια τάση μίμησης της ποίησής του, που οδήγησε σε πεσιμισμό και μεμψιμοιρία (σε αντίθεση με «την ηθική λάμψη και ψυχική δικαίωση του Καρυωτάκη, υπήρξε τεχνητή καλλιέργεια ψυχικών μικροβίων»· «η ασταμάτητη κλάψα» που «δεν είναι [όπως η οδύνη του Καρυωτάκη] αληθινό ανάβρυσμα πόνου που έγινε ζωή» αλλά μηχανική αναπαραγωγή «μιας βιομηχανοποιημένης απελπισιάς»·Α.Καραντώνης)

Η παρακμή του συμβολισμού Κυνηγώντας τις σπάνιες λέξεις οι συμβολιστές προσπάθησαν να δημιουργήσουν το μουσικό τόνο του ποιήματος, ταυτόχρονα όμως οδήγησαν την ποίηση στην αποτελμάτωση.

την ανάγκη της ανανέωσης αποδίδει πολύ ζωντανά ο Σεφέρης : «Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί ετούτη η χάρη».