Þegar tengslin milli hagvaxtar á mann og og aukningu heildarútgjalda á mann voru skoðuð í Haustskýrslum 2003 kom í ljós að: Hlutfallsleg aukning útgjalda er meiri á tímum vaxtar og hlutfallsleg minnkun útgjalda er minni á tímum samdráttar. Samhengi sem sýnir að heilsa er munaðarvara. (Haustskýrsla 2003, Axel Hall og Sólveig F. Jóhannsdóttir)

Fyrsta spurningin vísar til mikilvægi þess að taka mið af heildarsýn á heilbirgðisþjónustuna. Önnur spurningin vísar til heildarsamhengisins, þ.e. a) heildarsýnar, b) hvort um er að ræða samdrátt eða niðurskurð og c) hvort gera má ráð fyrir áætlun um niðurskurði í skamman tíma eða til lengri tíma. Þriðja spurningin vísar til þess hvers konar nálgun þarf að hafa og aðferðarfræði að beita til að draga úr áhættu

Samband eftirspurnar og framboðs mjög samtvinnað. Breytur sem geta haft úrslitaáhrif á tengsl framboðs og eftirspurnar eins og öldrun, tækniframfarir,framboðstengd eftirspurn í heilbrigðisþjónustu og atburðir á vettvangi stjórnmálanna koma ekki fram þegar skoðuð eru tengslin milli hagvaxtar og útgjaldaaukningar á mann. Sama er að segja um stofnanafyrirkomulag þjónustunnar og samspil milli einstakra þátta hennar.

Þetta er umdeilt...... Japan er til dæmis að ná svipuðum lífslíkum með um helmingi færri læknum per 1000 íbúa. Rannsóknir sem lúta að öryggi sjúklinga á sjúkrahúsum. Í Canada má rekja rúmlega 16þús mannsláta á sjúkrahúsum til einhvers konar mistaka sem hefði mátt fyrirbyggja. Lykillausnin hér ef til vill að koma á sveigjanleiki í starfsmannaráðningum m.t.t. Starfsmannafjölda og samsetningar. Skammtímaráðningar og starfsfólk sem flyst á milli staða.

Health Adjusted Life Expectancy vs spending level

Skortur á skilvirkri samskipta- og upplýsingatækni (Rafræn sjúkraskrá og samtengt net) Skortur á skilvirku samspili og samfellu (continuity) milli einstakra þjónustuþátta. Óháð ytra eftirlit með öryggi og gæðum þjónustunnar ábótavant.

Veik stjórnsýsla – veikt embættismannakerfi, - lög um stjórnarráð síðan 1970 gera ráð fyrir skrifstofustjórum yfir hveru málefni. Ráðherraræði – hefur veikt stjórnsýsluna – þ.e. dregið úr hæfni þess til skilvirkrar ákvarðanatöku. HBR – var veikt fyrir 2007, nú eftir flutning verkefna milli ráðuneyta og kerfisbreytingar – enn veikara. – Mikil áhersla á lögfræðiskrifstofu og fjármálaskrifstofu. Veikt stefnumótunarkerfi, veik risk assessment unit. Mikil notkun utanaðkomandi ráðgjafa og ráðherranefnda veikir sjálsft ráðuneytið. STYRKJA ÞARF FAGÞEKKINGU MIÐLÆGT Í KERFINU TIL AÐ META Á KERFISLÆGAR ÁHÆTTUR , STYRKLEIKA OG VEIKLEIKA.

Samdráttur? /eða/ Niðurskurður? Controlling Expenditure Growth / Management of Downsizing Sigurbjörg Sigurgeirsdóttir

Spurningar Er þjóðhagslega hagkvæmt að skera niður í heilbrigðisþjónustunni? Hvað þarf að hafa í huga þegar gerð er áætlun um niðurskurð í heilbrigðisþjónustu? Hvers konar nálgun þarf að hafa við niðurskurð í heilbrigðisþjónustu til að lágmarka áhættu?

HEILBRIGÐISRÁÐHERRA Heilbrigðisráðuneyti NOTENDUR (EFTIRSPURN eftir ÞJÓNUSTU) SKATTGREIÐENDUR KJÓSENDUR Þjónustugjöld Framkvæmd/veiting þjónustu Skattar Framlög SJÚKRATRYGGINGA-STOFNUN ALÞINGI Ákveður fjárlög og þar með árleg framlög ríkisins til heilbrigðismála ÞJÓNUSTUAÐILAR (FRAMBOÐ Á ÞJÓNUSTU) HEILBRIGÐISSTOFNANIR SJÚKRAHÚS FYRIRTÆKI FÉLAGASAMTÖK Samningar og greiðslur HEILBRIGÐISKERFIÐ

HEILBRIGÐISRÁÐHERRA Heilbrigðisráðuneyti NOTENDUR (EFTIRSPURN eftir ÞJÓNUSTU) SKATTGREIÐENDUR KJÓSENDUR Þjónustugjöld Framkvæmd/veiting þjónustu Skattar Framlög SJÚKRATRYGGINGA-STOFNUN ALÞINGI Ákveður fjárlög og þar með árleg framlög ríkisins til heilbrigðismála Aðgengi Jöfnuður Öryggi Kostnaður Áhrif Gæði ÞJÓNUSTUAÐILAR (FRAMBOÐ Á ÞJÓNUSTU) HEILBRIGÐISSTOFNANIR SJÚKRAHÚS FYRIRTÆKI FÉLAGASAMTÖK Samningar og greiðslur

HEILBRIGÐISRÁÐHERRA Heilbrigðisráðuneyti NOTENDUR (EFTIRSPURN eftir ÞJÓNUSTU) SKATTGREIÐENDUR KJÓSENDUR Þjónustugjöld Framkvæmd/veiting þjónustu Skattar Framlög SJÚKRATRYGGINGA-STOFNUN ALÞINGI Ákveður fjárlög og þar með árleg framlög ríkisins til heilbrigðismála Aðgengi Jöfnuður Öryggi Kostnaður Áhrif Gæði ÞJÓNUSTUAÐILAR (FRAMBOÐ Á ÞJÓNUSTU) HEILBRIGÐISSTOFNANIR SJÚKRAHÚS FYRIRTÆKI FÉLAGASAMTÖK Samningar og greiðslur

Geta kerfisins (System Capacity) Fjöldi lækna per 1000 2006 – 3.7 Fjöldi hjúkrunarfólks per 1000 2005 - 14 Fjöldi tækjabúnaðar per million CT: 2006 - 23.3 MRI: 2006 - 19.7 Fjöldi hjúkrunarrýma per 65 ára og eldri sá fjórði hæsti meðal OECD ríkja. Nálgast 20% af útgjöldum hins opinbera til heilbrigðismála.

Svigrúm til niðurskurðar ?? Getur Ísland skorið niður um 1/3 af útgjöldum til heilbrigðismála án þess að það komi niður á árangri, gæðum eða öryggi??? (OECD 2008). Svo virðist sem ekki sé marktækt samband milli fjölda lækna per 1000 íbúa og árangurs. (OECD 2007) Fjöldi hjúkrunarfræðinga : “Nurse-to-patient ratios or hours worked per patient”. En ekki aðeins nægilegur fjöldi heldur “right mix of nursing skills, education and experience.” (Canada, USA, 1998-2006). Samband á milli fjölda alvarlegra spítalasýkinga á breskum sjúkrahúsum og fjölda starfandi hjúkrunarfræðinga frá starfsmannaleigum.

HEILBRIGÐISRÁÐHERRA Heilbrigðisráðuneyti NOTENDUR (EFTIRSPURN eftir ÞJÓNUSTU) SKATTGREIÐENDUR KJÓSENDUR Þjónustugjöld Framkvæmd/veiting þjónustu Skattar Framlög SJÚKRATRYGGINGA-STOFNUN ALÞINGI Ákveður fjárlög og þar með árleg framlög ríkisins til heilbrigðismála Aðgengi Jöfnuður Öryggi Kostnaður Áhrif Gæði ÞJÓNUSTUAÐILAR (FRAMBOÐ Á ÞJÓNUSTU) HEILBRIGÐISSTOFNANIR SJÚKRAHÚS FYRIRTÆKI FÉLAGASAMTÖK Samningar og greiðslur

HEILBRIGÐISRÁÐHERRA Heilbrigðisráðuneyti NOTENDUR (EFTIRSPURN eftir ÞJÓNUSTU) SKATTGREIÐENDUR KJÓSENDUR Þjónustugjöld Framkvæmd/veiting þjónustu Skattar Framlög SJÚKRATRYGGINGA-STOFNUN ALÞINGI Ákveður fjárlög og þar með árleg framlög ríkisins til heilbrigðismála Aðgengi Jöfnuður Öryggi Kostnaður Áhrif Gæði ÞJÓNUSTUAÐILAR (FRAMBOÐ Á ÞJÓNUSTU) HEILBRIGÐISSTOFNANIR SJÚKRAHÚS FYRIRTÆKI FÉLAGASAMTÖK Samningar og greiðslur

Opinber framlög og þjónustugjöld sem hlutföll af heildarútgjöldum til heilbrigðisþjónustu frá 1990 til 2007

Lýðfræði og heilsufarsþörf íbúa Population capitation formula Fjöldi íbúa Aldurssamsetning Skipting eftir kyni Félagslegar aðstæður (Socio-economic factors) Standardised Morbidity Rate Flutningur fólks milli byggðarlaga Brottflutningur fólks af landinu

14

HEILBRIGÐISRÁÐHERRA Heilbrigðisráðuneyti NOTENDUR (EFTIRSPURN eftir ÞJÓNUSTU) SKATTGREIÐENDUR KJÓSENDUR Þjónustugjöld Framkvæmd/veiting þjónustu Skattar Framlög SJÚKRATRYGGINGA-STOFNUN ALÞINGI Ákveður fjárlög og þar með árleg framlög ríkisins til heilbrigðismála Aðgengi Jöfnuður Öryggi Kostnaður Áhrif Gæði ÞJÓNUSTUAÐILAR (FRAMBOÐ Á ÞJÓNUSTU) HEILBRIGÐISSTOFNANIR SJÚKRAHÚS FYRIRTÆKI FÉLAGASAMTÖK Samningar og greiðslur