ΕΙΣ ΣΑΜΟΝ ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ H ζωή και το έργο του Κάλβου

H ζωή και το έργο του Κάλβου Ο Ανδρέας Κάλβος (1792-1869) -του οποίου παραδόξως δεν υπάρχει γνωστό σωζόμενο πορτραίτο- αποτελεί έναν από τους σπουδαιότερους Έλληνες ποιητές. Η νεοκλασικιστική του παιδεία και η ρομαντική του ψυχοσύνθεση συμπλέκουν στην ποίηση του το δραματικό με το ειδυλλιακό, το παγανιστικό με το χριστιανικό, τα αρχαιοελληνικά πρότυπα με την σύγχρονη επαναστατική επικαιρότητα, τον πουριτανισμό με τον λανθάνοντα ερωτισμό, την αυστηρότητα, τη μελαγχολία, την κλασικιστική φόρμα με το ρομαντικό περιεχόμενο, σύζευξη που είναι ορατή ακόμη και στη γλώσσα (αρχαΐζουσα με βάση δημοτική) και στη μετρική (αρχαϊκή στροφή και μέτρο που συχνά δημιουργεί, σε δεύτερο επίπεδο, δεκεπεντασύλλαβους).

Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΚΑΛΒΟΥ Στα τέλη του 18ου αι. γεννιέται στη Ζάκυνθο ο ποιητής των «Ωδών», Ανδρέας Κάλβος. Από πατέρα Κερκυραίο, κρητικής καταγωγής, και μητέρα αριστοκρατικής γενιάς, την Αδριανή Ρουκάνη. Ο ποιητής γεννιέται το 1792. Σε ηλικία μόλις 9 ετών βρίσκεται στην Ιταλία, καθώς ο πατέρας του εγκαταλείπει τη σύζυγο του και μαζί με τους δυο του γιους, τον 9χρονο Ανδρέα και τον κατά δύο χρόνια μικρότερο Νικόλαο φτάνει στο Λιβόρνο.

Σε ηλικία 28 ετών (1819) παντρεύεται την Αγγλίδα Τερέζα Τόμας, η οποία ωστόσο πεθαίνει ένα χρόνο αργότερα, μαζί με το κοριτσάκι, που είχαν στο μεταξύ αποκτήσει. Διάφορες φήμες, που ποτέ δεν επιβεβαιώθηκαν κάνουν λόγο και για μια απόπειρα αυτοκτονίας του ποιητή, το 1820, όταν τον απορρίπτει ερωτικά η μαθήτρια του, επίσης Αγγλίδα, Σούζαν Ριντού. Λίγο αργότερα εγκαταλείπει και την Αγγλία

Το τέλος του Στο τέλος του Ιουλίου του 1826 πηγαίνει στο Ναύπλιο. Απογοητεύεται όμως από την επικρατούσα διχόνοια και από την αδιαφορία για τον ίδιο και το έργο του. Τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου πηγαίνει στην Κέρκυρα, όπου μέχρι το 1827 διδάσκει στην Ιόνιο Ακαδημία. Ως το 1836, οπότε και επανατοποθετείται στην Ακαδημία, ασχολείται με ιδιαίτερα μαθήματα. Το 1841 αναλαμβάνει τη διεύθυνση του Κερκυραϊκού Γυμνασίου, παραιτείται όμως στο τέλος του χρόνου. Ταυτόχρονα συνεργάζεται με τοπικές εφημερίδες. Με τον Σολωμό, όπως μαρτυρείται, «είχε απλή γνωριμία». Στο τέλος του 1852 ο Κάλβος αφήνει την Κέρκυρα και εγκαθίσταται στο Louth της Αγγλίας, όπου ένα χρόνο αργότερα παντρεύεται την Charlotte Wadans και διδάσκει στο παρθεναγωγείο της μέχρι το τέλος της ζωής του, στις 3 Νοεμβρίου του 1869.

Το έργο του Τα έργα του Κάλβου δέχτηκαν αρκετή κριτική από τις δύο επικρατούσες παρατάξεις διανοουμένων της ελληνικής πραγματικότητας. Οι Φαναριώτες από τη μία και οι Επτανήσιοι από την άλλη, αρνήθηκαν στις Ωδές του το δικαίωμα πολιτογράφησης στον χώρο της ελληνικής ποίησης. Ο Κάλβος γεννήθηκε μεν στη Ζάκυνθο και γύρισε εκεί μετά τη συγγραφή των Ωδών του, αλλά δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως Επτανήσιος ποιητής. Δεν ανήκει στη σχολή που παγιωνόταν γύρω από τον Σολωμό και μάλιστα κανένας λόγιος των Επτανήσων δεν τον θεώρησε ποτέ ως Ιόνιο ποιητή. Πολλοί άσκησαν κριτική στη γλώσσα που χρησιμοποιούσε ο Κάλβος, αν και παραδέχονταν την ποίηση του. Το ίδιο και οι Φαναριώτες . Σ’ αντίθεση με τους Έλληνες λόγιους, ο γαλλικός τύπος παρουσιαζόταν ενθουσιασμένος από τα έργα του Κάλβου, τα οποία κατάφεραν να πείσουν τους ξένους πολύ πιο εύκολα απ' ό,τι τους συμπατριώτες του.

Εργογραφία Ποιητικές συλλογές Λύρα - Ωδαί Ανδρέα Κάλβου (1824) Λυρικά (1826) Ξενόγλωσσα έργα Ιππίας (τραγωδία) Θηραμένης Δαναΐδες Le Stagioni - Giovanni Meli Ωδή εις Ιονίους (1814) Σχέδιο νέων αρχών των Γραμμάτων Απολογία της αυτοκτονίας Italian lessons in four parts (1820) Ερευνα περί της φύσεως του διαφορικού υπολογισμού (1827) Χάριτες - αποσπάσματα, Φώσκολος (1846)

Κυριότερες συγκεντρωτικές εκδόσεις «Ωδαί (Η Λύρα - Λυρικά - Απόσπασμα άτιτλου ποιήματος)», Ωκεανίδα 1997 (Πιστή μετατύπωση των έργων του Ανδρέα Κάλβου, σε επιμέλεια Γιάννη Δάλλα). «Ωδαί», Ίκαρος 1970, Κριτική Έκδοση: Filippo Maria Pontani. «Η Ιωνιάς», Στιγμή 1992 (Ανατύπωση και φιλολογική επιμέλεια της σωζόμενης χειρόγραφης μορφής των ποιημάτων της «Λύρας»). «Το Ψαλτήριον του Δαυίδ μεταφρασθέν υπό Α. Κάλβου του Ζακυνθίου», Ίκαρος 2011. «Ωδαί», Μεταίχμιο 2009, επιμέλεια Δ. Δημηρούλη (αντίστοιχης δομής με την έκδοση της Ωκεανίδας, αλλά με την προσθήκη της νεοευρεθείσας ωδής «Ελπίς Πατρίδος», με εκσυγχρονισμένη ορθογραφία και στο μονοτονικό· συνοδεύεται από cd με αναγνώσεις ποιημάτων από τον Βασίλη Παπαβασιλείου). Κάλβος, Α.: Μαθήματα φιλοσοφίας. Πανεπιστημιακές παραδόσεις στην Ιόνιο Ακαδημία, Κέρκυρα 1840-41. Εισαγωγή Παναγής Αλιπράντης, Επιμ. Λίνος Μπενάκης, Προλεγόμενα Ευάγγελος Μουτσόπουλος. ΚΕΕΦ - Ακαδημία Αθηνών, Αθ. 2002

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΑΛΕΞΗΣ ΑΛΜΑΝΙΔΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ