Περιβαλλοντικό πρόγραμμα «ΥΓΕΙΑ & ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΛΑΣ» ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΟΛΟΥ 2011-2012 Γ2 ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Η ομάδα μας Ανδρέας Ζουμπουλάκης, Σωτήρης Καλόγηρος, Μαρία Κανάκη, Πέτρος Κανάνα , Δημήτριος Καραγιάννης, Ευστάθιος Καρακασίδης, Ελένη-Ευφραιμία Κατσαούνη , Αντώνιος Κατσίκας, Παναγιώτης Κέκιας-Ζησάκης , Αφροδίτη Κεχαγιά, Ανθή Κοκκινάκη, Ευθυμία Κολομέτσου, Ιωάννης-Φίλιππος Κοντοπαναγιώτης , Ελένη Κορτέση , Απόστολος Κοτόπουλος, Νεφέλη-Ευαγγελία Κουκουβίνου , Συλβί Λαμπρό-Χατζηγεωργίου, Ανδρονίκη Μάινου, Χαρίκλεια Μάμαλη ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ Σταματία Μωραΐτη Αθανασία Τσαβέ

Η πρόθεσή μας «Μια μέρα είπα και εγώ να βγω έξω να εξερευνήσω το άγνωστο να ψάξω να βρω, το περιβάλλον μου λίγο να βοηθήσω. Ξεκίνησα λοιπόν από εδώ, μέσα απ’ το σχολείο να ψάξω πληροφορίες και να ευαισθητοποιηθώ.» Μάμαλη Χαρίκλεια

Σκοποί του προγράμματος Συνεργασία και ομαδικότητα. Ανάπτυξη περιβαλλοντικής συνείδησης. Γνωριμία με το φυσικό περιβάλλον του τόπου μας , την τοπική ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά (λίμνη Κάρλα & πολιτισμός της). Συνειδητοποίηση της συνάφειας των εννοιών: «περιβάλλον, υγεία, παραγωγή» από τη μια, και του ρόλου του ανθρώπου ως ρυθμιστή της σχέσης μεταξύ των εννοιών αυτών. Γνωριμία με τη διαδικασία ανάλυσης της ποιότητας νερού. Υπευθυνότητα και ενημέρωση τρίτων ( τη σχολική κοινότητα ) για θέματα πρόληψης και υγιεινής. Δημιουργία αφίσας. Καλλιτεχνική δημιουργία και έκφραση.

Μέθοδοι του προγράμματος: Έρευνα και αναζήτηση στοιχείων Επίσκεψη στην περιοχή της Κάρλας και στο ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΙΜΝΑΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΛΑΣ- ΚΕ.ΜΕ.ΒΟ. Επίσκεψη στο ΕΚΦΕ και συμμετοχή σε πειράματα ανάλυσης ποιότητας νερού της λίμνης. Φύλλα εργασίας.

Άξονες προγράμματος ΥΓΕΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΡΛΑ

1ος άξονας Ορισμός υγείας Σύμφωνα με τον ορισμό που διατυπώθηκε στο καταστατικό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (1946) η υγεία είναι «η κατάσταση της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι μόνο η απουσία ασθένειας ή αναπηρίας». Έτσι λοιπόν, η έννοια της υγείας, δεν αποδίδεται μόνο από την ιατρική, αλλά και από άλλους παράγοντες όπως είναι το περιβάλλον, η οικονομία, η εργασία κ.α.

Η Υγεία στην ελληνική μυθολογία: Ήταν κόρη του Ασκληπιού, και της Ηπιόνης και θεότητα κάθε καθαρού πράγματος. Στη μυθολογία κατέχει εξέχουσα θέση στην λατρεία του πατέρα της. Ωστόσο, ενώ ο Ασκληπιός συνδέεται άμεσα με την θεραπεία των ασθενειών, η θεά συνδέθηκε με την πρόληψη των ασθενειών και τη διατήρηση της κατάστασης της υγείας. Η θεά Υγεία περιγράφεται ως «τὴν μειδιώσαν Θεὰν μὲ τοὺς λάμποντας ὀφθαλμοὺς» (Αθην.,XV,63. Corp. Inscr,αριθ. 5 1)

Θεότητες της υγείας Αδέλφια της θεάς Υγείας ήταν η Ακεσώ, η Ιασώ, η Πανάκεια, η Αίγλη και οι δύο Ασκληπιάδες Ποδαλείριος και Μαχάων, ένδοξοι γιατροί της θεο-ηρωϊκής εποχής. Όταν αναπτύχθηκε η θρησκεία του Ασκληπιού, όλα τα πρόσωπα της οικογενείας του περιέβαλαν αυτόν ως δευτερεύουσες θεότητες καθώς και άλλοι ιδεομορφικοί δαίμονες, όπως ο Τελέσφορος, θεότητα της ανάρρωσης.

Ασκληπιός & Κάρλα Απόλλων + Κορωνίδα (θεός φωτός και μουσικής) ( βασιλοπούλα της Λακέρειας, παρακάρλιας πόλης) Ασκληπιός Μεγαλώνει στο Πήλιο κοντά στον Κένταυρο Χείρωνα.

2ος άξονας Ορισμός παραγωγής Στην οικονομία με τον όρο παραγωγή χαρακτηρίζεται η δημιουργία αγαθών, ή υπηρεσιών και η αύξηση της χρησιμότητας αυτών στην ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών.

Πρωτογενής τομέας Δευτερογενής τομέας Τριτογενής τομέας ΠΑΡΑΓΩΓΗ

3ος άξονας ΚΑΡΛΑ Για να γνωρίσουμε την ιστορία της λίμνης Κάρλας στο διάβα των αιώνων επισκεφτήκαμε το ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΙΜΝΑΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΛΑΣ-ΚΕ.ΜΕ.ΒΟ. στα Κανάλια Μαγνησίας. Το Μουσείο το διαχειρίζεται το ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΟΙΒΗΪΔΑΣ (ΚΕ.ΜΕ.ΒΟ.),που δραστηριοποιείται στην περιοχή της Κάρλας από το 2003 και έχει ως σκοπό την προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κάρλας και την προστασία του περιβάλλοντός της.

Επίσκεψη στο Μουσείο Κάρλας

Επίσκεψη στο Μουσείο Κάρλας

Ονομασίες λίμνης Βοιβηΐδα ( Βοίβη στα θεσσαλικά είναι η Φοίβη, η γιαγιά του θεού Απόλλωνα και σημαίνει λαμπερή, φωτεινή). Κάρλα (Ίσως στα μεσαιωνικά χρόνια να ανήκε σε κάποιο φράγκο ηγεμόνα και να ήταν η λίμνη του Καρόλου-του Κάρλου =Κάρλα) Βάλτος είναι η ονομασία που ντόπιοι συνηθίζουν να χρησιμοποιούν για την Κάρλα.

Η Κάρλα ως λίμνη Ιδιόμορφος και μοναδικός λιμναίος πολιτισμός. Ανδροκρατούμενη λίμνη. Οι άνδρες για 9 μήνες κατοικούσαν μέσα στη λίμνη σε καλύβες που είχαν κατασκευάσει στο νερό. Γυναικοκρατούμενα παρακάρλια χωριά. Ντόπια ναυπηγική. Το καράβι της Κάρλας. Ψάρεμα με δίχτυα στα βαθιά και με «κατίκια», καλαμωτές ψαροπαγίδες στα ρηχά. Πλούσια ορνιθοπανίδα και ιχθυοπανίδα.

Η παραγωγή στα χρόνια του λιμναίου πολιτισμού Πρωτογενής τομέας Αλιεία Κτηνοτροφία Γεωργία Τριτογενής τομέας Παρεχόμενες υπηρεσίες: επόπτης αλιείας, ζυγιστές στις ιχθυόσκαλες Εμπόριο ψαριών Δευτερογενής τομέας Καραβομαραγκοί

Η υγεία στα χρόνια του λιμναίου πολιτισμού Η λίμνη ως πηγή εσόδων σταθερών (πλούσια ήταν η σοδειά σε ψάρια) ήταν για τους παρακάρλιους παράγοντας κοινωνικής σταθερότητας και ευμάρειας με τα δεδομένα της εποχής. Έλλειψη άγχους για επιβίωση. Η Κάρλα έσωσε τον κόσμο από την πείνα σε κάθε δύσκολη εποχή. Διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνες(ψάρια). Κοινωνική καταξίωση. Ελονοσία μαρτυρείται στην περιοχή της Θεσσαλίας. Οι ίδιοι οι ψαράδες όμως δεν αρρώστησαν ποτέ. Αρμονική σχέση με το περιβάλλον.

Η Κάρλα ως πεδιάδα 1962-2000 Η Πολιτεία αποξηραίνει τη λίμνη. Επιπτώσεις αρνητικές: Α) περιβαλλοντικές : διαταραχή οικοσυστήματος, αλλαγή μικροκλίματος και παγετός με επιπτώσεις στην αμυγδαλοκαλλιέργεια, πτώση υπόγειας υδροφορίας, Η πεδιάδα συχνά πλημμύριζε , άρα μη αναμενόμενη παραγωγή. Β) κοινωνικές : αλλαγή ζωής παρακαρλίων ( από ψαράδες αγρότες), μετανάστευση κατοίκων, αγώνες για αγροτική αποκατάσταση, αλλαγή νοοτροπίας/ψυχοσύνθεσης.

Η παραγωγή στα χρόνια της αποξήρανσης Πρωτογενής τομέας Κτηνοτροφία Γεωργία Λοιποί τομείς παραγωγής

Η υγεία στα χρόνια της αποξήρανσης Άγχος για επιβίωση. Έλλειψη σταθερού εισοδήματος. Ο παγετός έπληττε τις αμυγδαλοκαλλιέργειες, η Κάρλα «βάλτωνε». Έλλειψη κοινωνικής ευεξίας. Συγκρούσεις/επεισόδια και δικαστικοί αγώνες για απόκτηση γης. Καταπολέμηση της ελονοσίας, ήδη από το 1945 με ψεκασμούς με DDT.

Επανασύσταση Κάρλας 2000 και εξής. Δημιουργία ταμιευτήρα στο Ν. Μαγνησίας, έργο αναγκαίο για την αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος. Υδρόβια πουλιά . Πλήρωση με ψάρια (κυπρίνοι) , αλλά φαινόμενα νεκρών ψαριών. Η αλιεία απαγορεύεται, αλλά λαθραλιεία υπάρχει. Απώλεια βοσκοτόπων και συρρίκνωση της κτηνοτροφίας. Φαινόμενο νεκρών αγελάδων.

Εικόνες: άλλες όμορφες, άλλες όχι

Προοπτικές Η περιοχή έχει πολλές προοπτικές ανάπτυξης και όσον αφορά την παραγωγή μάλλον ο τριτογενής τομέας με την παροχή υπηρεσιών μπορεί να αναπτυχθεί. Τουρισμός , αγροτουρισμός, ανάδειξη μνημείων πολιτιστικών και μνημείων φύσης, χώροι αναψυχής κ.α. μπορούν να δώσουν ανάπτυξη στην περιοχή. Μια τέτοια ανάπτυξη θα εξασφαλίσει κατάλληλες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες υγείας, αρκεί να ληφθούν άμεσα μέτρα για την ποιότητα νερών και την προστασία της φύσης και των ανθρώπων.

Επίσκεψη στη λίμνη Κάρλα

Επίσκεψη στο ΕΚΦΕ

Ανάλυση νερού Εύρεση του pH με δείκτες: pH=8 βασικό Απολύμανση του νερού 4,5 σταγόνες χλωρίου/500 ml νερού Συμμετοχή στο παγκόσμιο πείραμα

Πήγαμε στη λίμνη Κάρλα και είδαμε νεκρά τα ψάρια Πήραμε λίγο νερό και μας βγήκε «βασικό»

Στο βιολογικό εργαστήριο

Σύνθεση υλικού στην τάξη και φύλλα εργασίας από το ΚΕ.ΜΕ.ΒΟ.

Συμπεράσματα Μεγαλύτερη ισορροπία στις σχέσεις ανθρώπου-λίμνης-υγείας-παραγωγής υπήρχε στην περίοδο που η Κάρλα ήταν φυσική λίμνη. Η επέμβαση του ανθρώπου ανέτρεψε τα περιβαλλοντικά και οικονομικοκοινωνικά δεδομένα με αρνητικές συνέπειες. Αρνητική αποδείχτηκε η παρέμβαση του ανθρώπου στο φυσικό περιβάλλον. Στη σύγχρονη εποχή όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά. Εξαρτάται από τον ίδιο τον άνθρωπο και τις ενέργειές του ( που απαιτείται να είναι έγκυρες, έγκαιρες και συγχρονισμένες), αν το περιβάλλον θα αποκατασταθεί, έτσι ώστε να αποτελέσει τη βάση για υγιεινή ζωή και ανάπτυξη της παραγωγής.

Δράσεις ενημέρωσης Η ομάδα μας ανέλαβε να υλοποιήσει και το πρόγραμμα «Ενημερώνομαι-Δραστηριοποιούμαι- Προφυλάσσομαι» που εκπονεί το ΚΕ.ΜΕ.ΒΟ. και έχει στόχο την ενημέρωση και προφύλαξη από τα κουνούπια και τον ιό του Δ. Νείλου. Σχεδιάσαμε αφίσα και ενημερώσαμε όλα τα τμήματα του σχολείου μας, δίνοντας παράλληλα οδηγίες με μέτρα προφύλαξης.

Ενημέρωση των συμμαθητών μας

Η αφίσα μας

Ευχαριστίες Για την πολύτιμη βοήθειά τους στην υλοποίηση του προγράμματος αυτού ευχαριστούμε θερμά: Το ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΙΜΝΑΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΛΑΣ-ΚΕ.ΜΕ.ΒΟ. για τις πολύτιμες πληροφορίες και για τα φύλλα εργασίας. Ειδικότερα τον κ. Γιώργο Χανιά για την εμπεριστατωμένη παρουσίαση & ξενάγηση . Το ΕΚΦΕ Μαγνησίας για την ανάλυση νερού. Ειδικότερα την κα Γουρλά και τον κ. Ξενοφώντα Βάτσιο. Τον κ. Νικόλαο Κέκια για την πολύτιμη βοήθειά του.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΑΡΑ-ΓΩΓΗ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΥΓΕΙΑ ΚΑΡΛΑ