Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ – Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ 1919-1922

Οι τουρκικοί και οι μουσουλμανικοί πληθυσμοί αισθάνθηκαν εθνική ντροπή και ταπείνωση για το διαμελισμό της χώρας τους από τις Μεγάλες Δυνάμεις και από την υποχωρητικότητα του Σουλτάνου.

Στα βάθη λοιπόν της Ανατολίας γίνονταν διαδηλώσεις ενάντια στον ξένο έλεγχο της χώρας τους. Εκεί ένας αξιωματικός του τουρκικού στρατού, ο Μουσταφά Κεμάλ οργάνωσε λαϊκό κίνημα. Στόχος του 1) η ανεξαρτησία των Τούρκων από τις Μεγάλες Δυνάμεις 2) η εκδίωξη των κατακτητών 3) η δημιουργία ενός τουρκικού εθνικού κράτους

Μετά από 3 συνέδρια και εκλογές ψηφίστηκε στην Άγκυρα νέο Σύνταγμα το οποίο θέσπιζε επίσημα ως βασικούς κανόνες και νόμους τις παραπάνω επιδιώξεις. Επίσης ο Κεμάλ αναδείχθηκε αρχηγός του κράτους και πρωθυπουργός του κράτους. Ο Σουλτάνος θεωρήθηκε αιχμάλωτος των Δυνάμεων και παραμερίστηκε.

Από τότε οι κεμαλικοί έθεσαν ως πρώτο στόχο τους τον πόλεμο με το ελληνικό εκστρατευτικό σώμα και την εκδίωξη των Ελλήνων από το Τουρκικό κράτος. Θεωρούσαν τους Έλληνες τον πιο επικίνδυνο αντίπαλο από αυτούς που θεωρούσαν κατακτητές της χώρας τους. Γιατί; Συζητάμε στην τάξη.

Οι εξελίξεις στο Μικρασιατικό πεδίο Από το Μάιο του 1919 ελληνικός στρατός είχε αποβιβαστεί στη Σμύρνη και είχε καταλάβει την πόλη και τη γύρω περιοχή όπως όριζε η συνθήκη των Σεβρών.

Το καλοκαίρι όμως του 1920 ο Βενιζέλος ζήτησε και έλαβε από το συνέδριο του Παρισιού, την άδεια να καταλάβει μια ζώνη εδαφών γύρω από τη Σμύρνη κατά πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που όριζε η Συνθήκη των Σεβρών. Έκρινε ότι έτσι οι Έλληνες θ` αμύνονταν καλύτερα απέναντι στις επιθέσεις του κεμαλικού στρατού. Οι αγγλογάλλοι όμως είχαν τους δικούς τους λόγους να επιτρέψουν στους Έλληνες κάτι τέτοιο. (ποιους σκοπούς των Άγγλων εξυπηρετούσε η απόφαση αυτή; Συζητάμε)

Ο Βενιζέλος μετά τη συνθήκη των Σεβρών γύρισε στην Ελλάδα και προκήρυξε εκλογές. Πίστευε ότι ο λαός θα τον εμπιστεύονταν και πάλι αφού είχε δημιουργήσει την Ελλάδα των 5 ηπείρων και των 7 θαλασσών.

Αντίπαλοί του ήταν οι αντιβενιζελικοί- φιλοβασιλικοί με αρχηγό το Δημήτριο Γούναρη. Αυτοί υπόσχονταν α) τερματισμό του πολέμου και συνεπώς και φορολογικές ελαφρύνσεις β) επιστροφή του εξόριστου βασιλιά Κωνσταντίνου Στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 ο Βενιζέλος και η παράταξή του ηττήθηκε. Αμέσως έφυγε από την Ελλάδα και μετά από δημοψήφισμα ο βασιλιάς επανήλθε. Πως μπορούμε να ερμηνεύσουμε αυτήν την ήττα σε περίοδο εθνικής ανάτασης.

Τα αποτελέσματα των εκλογών σε διπλωματικό επίπεδο Η Αγγλία και η Γαλλία δυσαρεστήθηκαν από την επικράτηση των φιλοβασιλικών που δεν ήταν φιλικοί (πολιτικά) μαζί τους. Έχασαν το βασικό συνεργάτη τους, το Βενιζέλο. Βρήκαν έτσι αφορμή να μη στηρίζουν ενεργά την Ελλάδα στη Μικρά Ασία. Στην πραγματικότητα έβλεπαν τους κεμαλικούς να επικρατούν στην Τουρκία, να γίνονται επικίνδυνοι και έτσι οι σύμμαχοι προσπάθησαν ο καθένας από τη μεριά του να έρθει σε συμφωνία μ` αυτούς.

Έτσι ο Κεμάλ υπέγραψε α) συμφωνία με τη Σοβιετική Ένωση, με την οποία εξασφάλιζε την ειρήνη με το Σοβιετικό κράτος και τον εξοπλισμό του απ` αυτό, Μάρτιος 1921. β ) συμφωνία με τη Γαλλία (Μάρτιος- Οκτώβριος 1921) και την Ιταλία (Μάρτιος 1921) Με τις συμφωνίες αυτές ο Κεμάλ επιτύγχανε εμπορικές- οικονομικές διευκολύνσεις και εξασφάλιζε οπλισμό και αποχώρηση των στρατευμάτων τους από την Τουρκία. Τι κατάφερε ο Κεμάλ μ` αυτή τη διπλωματική δράση όσο αφορά το ελληνικό μέτωπο και την ελληνική πλευρά; (συζητάμε στην τάξη)

Η νέα φιλοβασιλική κυβέρνηση και οι εξελίξεις στον πόλεμο Η νέα κυβέρνηση όμως δεν τήρησε τις προεκλογικές υποσχέσεις της και συνέχισε τον πόλεμο στη Μικρά Ασία!!! Το καλοκαίρι του 1921 ο ελληνικός στρατός πραγματοποίησε μεγάλη επίθεση στα βάθη της Τουρκίας με στόχο την Άγκυρα. Η επιχείρηση κόστισε χιλιάδες νεκρούς και τραυματίες και έφτασαν μέχρι τον ποταμό Σαγγάριο. Ποιοι λόγοι άραγε οδήγησαν σ` αυτήν την προέλαση του ελληνικού στρατού στα βάθη της Ανατολίας εκεί όπου οι ελληνικοί πληθυσμοί ήταν αραιοί έως ανύπαρκτοι;

Ο ελληνικός στρατός αφού διέβη τον ποταμό Σαγγάριο συνάντησε ισχυρή αντίσταση στη γραμμή που όριζαν οι πόλεις Εσκί Σεχίρ- Κιουτάχεια-Αφιόν Καραχισάρ και παρέμεινε εκεί καθηλωμένος για ένα χρόνο. Ποια πρόσθετα προβλήματα είχαν ν` αντιμετωπίσουν οι Έλληνες εκεί στα βάθη της Ανατολίας εκτός από την αντίσταση του τουρκικού στρατού;

Ο Κεμάλ ήταν πλέον αδιάλλακτος, αφού είχε κάνει τις διπλωματικές του συμφωνίες, αφού είχε απομονώσει τους Έλληνες και είχε παρελκύσει τον ελληνικό στρατό σε εδάφη αφιλόξενα, δύσβατα και εχθρικά. Στις 13 Αυγούστου ξεκίνησε η τουρκική αντεπίθεση. Ο ελληνικός στρατός διαλύθηκε άτακτα και οι στρατιώτες προσπαθούσαν να σωθούν όπως –όπως, να επιβιβαστούν σε καράβια και να πλεύσουν προς την πατρίδα αφήνοντας πίσω τους ακάλυπτους χιλιάδες ελληνικούς πληθυσμούς, αβοήθητους στην προέλαση των Τούρκων.

Οι κεμαλικοί στρατιώτες μπήκαν στη Σμύρνη στις 27 Αυγούστου Στο δρόμο τους προς τη Σμύρνη έμπαιναν σε ελληνικά χωριά, βίαζαν, σκότωναν και άρπαζαν περιουσίες. Στο άκουσμα της έλευσής τους πολλοί Έλληνες προλάβαιναν να πάρουν τα απαραίτητα και να τραβήξουν με τα πόδια και με ζώα το δρόμο προς μια παραθαλάσσια πόλη και κυρίως τη Σμύρνη για να διαφύγουν δια θαλάσσης. Έτσι συγκεντρώθηκαν χιλιάδες Έλληνες στην προκυμαία της Σμύρνης. ( ανάλογες σκηνές περιγράφονται στο βιβλίο του Ηλία Βενέζη, Αιολική γη) Μπαίνοντας στη Σμύρνη πολλοί απ` αυτούς προέβησαν σε βιαιότητες εναντίον των Ελλήνων οι οποίοι τρομοκρατημένοι προσπαθούσαν να διαφύγουν όπως-όπως.

Στην προκυμαία οι Έλληνες συγκεντρωμένοι περίμεναν κάποιο πλοίο να φύγουν. Πολλοί επιβιβάζονταν σε βάρκες που βούλιαζαν από την υπερφόρτωση και πνίγονταν στο λιμάνι. Εκεί στο χαμό, πολλές μητέρες έχασαν τα παιδιά τους. Άλλα πνίχτηκαν, σκοτώθηκαν και άλλα τα βρήκαν αργότερα στην Ελλάδα μέσω του Ερυθρού Σταυρού. Αξίζει να σημειωθεί εδώ η απραξία των πληρωμάτων των ξένων, συμμαχικών πλοίων που παρευρίσκονταν στο λιμάνι της Σμύρνης.

http://www.youtube.com/watch?v=mhRhu8jHkEA&feature=player_detailpage http://www.youtube.co m/watch?v=mhRhu8jHkEA&feature=player_detailpage#t=3s