Almacenaxe e conservación de sementes Martín Vigo Liñares

0

No comments posted yet

Comments

Slide 1

Almacenaxe e conservación de sementes Martín Vigo Liñares

Slide 2

Índice Introducción Conservación das sementes Métodos de secado Envasado de sementes Tipos de envases Almacenaxe de sementes Tipos de almacenaxe Outros métodos Tratamentos contra fungos e insectos Bibliografía

Slide 3

Introducción As sementes constitúen a base e o elemento máis importante na producción agrícola e forestal, xa que son as portadoras do potencial xenético capaz de lograr colleitas e plantacións de altos rendementos e boa calidade. A formación da semente iníciase coa fecundación do óvulo. A partir dese momento a semente comeza a acumular os distintos factores que van determinar a súa calidade cando acada a súa madurez. A calidade da semente chega o seu punto máis alto cano a semente acada a súa madurez fisiolóxica na planta, de alí en adiante a calidade da mesma vai declinando conforme o proceso de deterioro vai aumentando. En todo cultivo é imprescindible ter en conta a calidade da semente para o éxito do mesmo. A semente é o material de partida para todo producción e é indispensable que teña unha boa resposta baixo as condicións de sementeira e que produza unha plántula vigorosa búscano acadar o máximo rendemento.

Slide 4

Introducción Para poder conservalas e almacenalas necesitamos saber con que sementes estamos tratando porque non é o mesmo unha que outra (humidade e temperatura). Podemos distinguir: Sementes ortodoxas: son as que se poden desecar ata uns contidos de humidade moi baixos ( ó redor do 5%) e almacenarse a temperaturas moi baixas (incluso a -20 ºC), durante longos períodos de tempo. Ex.- Case todas as coníferas e moitas frondosas como os Eucaliptus e todas as leguminosas. Sementes recalcitantes:que son as que non son capaces de sobrevivir se sofren unha forte desecación, xeralmente non soportan contidos de humidade inferiores ó 20-50% e non toleran a almacenaxe durante longos períodos de tempo. Ex.- As frondosas con sementes comestibles: Os xéneros Castanea, Quercus, Juglans, Fagus.... Dentro deste grupo soen distinguirse entre as absolutamente recalcitrantes Quecus, Castanea e as que se poden considerar ortodoxas se lles aplica un método axeitado para a súa almacenaxe: Fagus. Tamén hai unha categoría intermedia entre as dúas que conservanse a medio plazo cunhas condicions de humidade e temperatura moi ben definidas

Slide 5

Conservación de sementes Ao saber con que tipo de sementes tratamos procedecemos cos seguintes métodos para a súa conservación e almacenaxe Proceso de secado: Despois do momento da recolección da semente (na maduración fisiolóxica) e da sua prelimpeza ( contra parásitos que poidan aparecer mediante máquinas limpadoras) chegaría o proceso de secado de sementes A finalidade sería a de reducir a humidade para reducir a súa actividade metabólica e así poder sembrar en un largo período de tempo

Slide 6

Metodos de secado Poden ser: Metodo natural: Ao sol ou ao vento, o normal se non queres gastar diñeiro, pero lento (no caso do vento se lle afecta negativamente o sol como o Cedrus ou Quercus) Metodo Artificial: Mediante secadoiros, cunha corrente de aire quente

Slide 7

Metodos de secado Tamen dentro dos metodos artificiais entrarían: Desecación por medios físicos: sería deixando nunha humidade baixa e temperatura constante Desecación pola acción dun desecante: Xel de sílice: absorbe a humedade cambiando de cor (azul a rosa pálido) dependendo da cantidade de humidade Cloruro de litio: Esta ao atomizarse sobre o aire húmedo da cámara de secado absorbe a humidade pero polo seu carácter tóxico o fai non recomendable

Slide 8

Envasado de sementes Unha vez que temos desecadas as sementes, e antes de pasalas a cámara donde se van a conservar, é necesario envasalas. Existe unha ampla gama de recipientes para almacenar sementes de distintos materiáis. O que en realidade importa non é o material de constitución, senon que aille as sementes para que non absorvan humidade nin que estean contaminadas. A elección do embase ben determinada polos recursos económicos, os embases herméticos son óptimos, pero moi custosos. A inversión dependerá do que se desexe facer co material.

Slide 9

Tipos de envases Envases de vidro: Son os mellores recipientes para a conservación a corto-medio plazo, sobre todo cun bo cerre, tipo “tarro de mermelada (mellor se van provisto dunha xunta de goma)”. Estos teñen como ventaxa que se poden acceder ás sementes do seu interior sen necesidade de desfacerse deles, tendo que coidar que sempre queden ben cerrados e manipular nun ambiente ben seco. ademáis, ao ser transparentes, permiten añadir no seu interior unha pequena cantidade de xel de sílice que nos servirá de testigo para comprobar se nalgún bote entrou humedade. Envases de plástico: Estos non son recomendables para conservalas semillas a medio ou largo plazo, xa que os plásticos non son totalmente herméticos ao vapor de auga

Slide 10

Tipos de envases Envases metálicos con cerre hermético (tipo lata de conserva, sen rosca): son moi adecuados para a conservacíon de sementes a largo plazo, pola sua resistencia e hermeticidade, pero teñen o inconvinte de que cada vez que se accede ao material hai que tirar a lata, polo que resultan pouco apropiados para a conservación a corto e medio plazo. Sobres de aluminio trifoliado: Poden non ser totalmente herméticos (depende do material e do sistema que se usa para sellalos), polo que deberíase comprobar antes de utilizarlos. En calquera dos caso, pola súa facilidade de manexo son moi útiles para conservación a corto ou medio plazo, e tamén para distribuilas sementes.  

Slide 11

Almacenaxe de sementes As condicions na que se manteñen as sementes, unha vez secadas e envasadas, depende do plazo do tempo para o que se pretendan conservar, así como os medios dispoñibles. Se a conservación realízase a medio-largo plazo (máis de 10 anos), puede ser convinte sacar periódicamente mostras de sementes para facerlles un ensaio de xerminación que nos permita determinar se as condicions de conservación están sendo as correctas. Según o plazo que queraimos ter almacenadas as sementes, aplicaráselle un tratamento ou outro: A corto ou medio plazo (p.e. durante 15 anos): Non é necesario mantelas a temperaturas moi baixas, sempre e cando estean correctamente envasadas e secadas. Unha nevera doméstica, pode ser suficiente para conservar a maioría das sementes durante moitos años, sempre que as manteñamos secas durante todo ese tempo. É necesario que a temperatura se manteña o máis estable posible durante todo o periodo de conservación. A largo plazo: Necesítase unha temperatura máis baixa. Así, por exemplo, nas cámaras de conservación do CRF , a colección activa (dispoñible para os usuarios) se mantén a -4ºC, envasada en botes de vidro, en tanto que a colección base (destinada á conservación a largo plazo) se mantén en latas metálicas e a -18ºC. No secado a 20ºC e 20% de HR para sementes grandes (cereais, leguminosas, calabazas,...) e mediante xel de sílice cando se trata de sementes pequenas (a maioría das hortícolas e arómaticas-medicinales)

Slide 12

Tipos de almacenaxe Almacenamento con temperatura e humedade ambiente As sementes poden almacenarse en montons, capas de unha soa unidade, sacos ou recipientes abertos, á cuberto da chuvia, ben ventiladas e protexidas contra os roedores (Holmes y Buszewicz 1958, Magini 1962, Stein y otros 1974). Os mellores resultados obtense nos climas frescos e secos. En esas condiciones, varias especies de Pinus, Eucalyptus, Pseudotsuga y Tectona se manteñen ben durante 6 meses como mín, mentras que as leguminosas arbóreas, nas que a cuberta seminal é impermeable e a cantidade de humidade é en condicións naturais baixo como por exemplo Acacia, Prosopis o Robinia, poden conservar a súa viabilidade durante anos (Magini 1962, Stein y otros 1974).  Almacenamento en seco con control de humidade pero non da temperatura No caso das sementes ortodoxas manteñen a súa viabilidade durante máis tiempo cando se secan ata un contido de humedade baixo (4–8 %), e despois almacenanse nun recipiente hermético ou nunha estancia con control da humedade, que cando se almacenan en condiciones de equilibrio coa humedade ambiental. A vida en almacenamiento prolóngase aínda máis cando se poden proporcionar condiciones de temperatura fresca, pero non controlada, por exemplo en latitudes ou altitudes altas e en bodegas ou outras habitacións protexidas do sol directo. Este método é adecuado para las especies, como por exemplo moitas sementes de Pinus e Eucalyptus, nas que se debe manter a viabilidade durante 1 ou máis anos  

Slide 13

Tipos de almacenaxe Almacenamento en seco con control da humidade e da temperatura. Este proceso permítenos conservar as sementes ortodoxas durante longos periodos de tempo, a combinación dunha temperatura entre 0 e 0,5ºC e unha humidade de entre un 4 e 8 %, permite que algunhas sementes manteñan a súa viabilidade duramte máis de 5 anos. Almacenamento en seco e frío (con fins de conservación de recursos xenéticos a longo prazo). Para o almacenamento con fins de conservación de recursos xenéticos de especies ortodoxas a longo prazo recoméndase unha temperatura de -18°C e unha humidade de entre 1 e 5%. A conservación de sementes durante longos periodos de tempo,pode provocar perda nas porcentajes de xeminación e causar cambios xenéticos. 

Slide 14

Tipos de almacenaxe Almacenamento en húmido sin control da humidade nin da temperatura. Trátase dun procedemento adecuado para almacenar sementes recalcitrantes durante uns poucos meses, en espera de que pase o inverno. Pódense almacenar enrecipientes,montóns colocados directamente no chan, en pozos pouco profundos abertos en solos ben avenados ou en capas dentro de almacéns ben ventilados, cubertas ou mezcladas con follas, area húmida, turba ou outros materiáis porosos, humedecidos con regularidade Este método é o adecuado para o almacenamento a corto plazo de frondosas da zona templada que teñen a semente grande, como por exemplo Quercus, Castanea o Aesculus. Probablemente non está indicado para as especies recalcitrantes dos trópicos, pois nestos a temperatura ambiente é demasiado alta. Almacenamento en frío húmido. Mantemento controlado cunhas temperaturas baixas, entre 2 e 3 ºC, e unha humidade mínima do 40%. A humidade, pódese controlar dentro destes límites mesturando 2 ou 3 veces o volume das sementes con materiáis porosos com area, turba...., conxunto que deberá ser periódicamente humedecido. Este método é adecuado para especies recalcitrantes, que deben ser almacenadas durante máis ou menos 6 meses. Aireador para manter a Tº en silos de sementes

Slide 15

Outros métodos Almacenamiento de sementes recalcitrantes en auga corriente (non estancada) Almacenamiento en condiciones de vacío parcial:emperatura lixeiramente superior ós 0 oC e presión de 1 mm. As sementes mantéñense en recipientes herméticos. Emprégase para as especies con sementes moi delicadas e de corta vida, como son as dos xéneros Polulus, Salix. Só se utiliza como fins de investigación en laboratorios, xa que a propagación de estasespecies con fines comerciais faise mediante esgallos. Almacenamiento en gases distintos do aire, como por exemplo N ou CO2. Revestimiento individualizado das sementes grandes con parafina ou látex para impedir o intercambio de humedade. Este método pode utilizarse tamén para manter o contido de humedade durante o envío.

Slide 16

Outros métodos Crioconservación A crioconservación consiste en colocar as sementes en N líquido (−196°C) para deter o seu crecemento pero conservando a viabilidade e a estabilidade xenética e fisiolóxica. É unha técnica recente e con boas perspectivas, pois permite almacenar por períodos indefinidos calquer especie que tolere e sobreviva o conxelamento. Por esta razón, resulta particularmente útil para conservar especies de sementes non ortodoxas ou de reproducción vexetativa, difíciles de conservar en cámaras.  

Slide 17

Outros métodos Ozonoterapia (O3) Non só se usa para a conservación das sementes, senon tamén para a prevención de pragas que se alimentan de sementes cando están almaceadas. Ademáis, aporta outras ventaxas: -Eliminación de fontes xeradoras de calor para o secado, non produce contaminación polo "non" uso de combustibles. -Reducción do consumo enerxético a valores mínimos. A enerxía eléctrica que utiliza redúcese a 50 Kw/h total para o secado de 100 tns de sementes. - O tratamento con ozono non permite a intrusión de microbios nin fungos nas sementes. -A principal materia prima utilizada para o tratamento é o aire de coste cero. -No procedemento de secado realízase o tratamento fitosanitario e a descontaminación, dándolle á semente a máxima calidade e pureza.

Slide 18

Tratamentos contra fungos e insectos As sementes durante o seu almacenaxe e transporte poden ser destruidas por ataques de fungos e insectos, polo que deberán combatirse, o máis eficazmente posible, para evitar danos. A loita contra fungos e insectos pode realizarse dunha manera indirecta, poñendo as sementes nunhas condicións pouco favorables para o desenrolo das plagas, ou ben combatíndoas directamente, tratando as sementes con productos tóxicos para as mesmas. Tratamentos indirectos: As sementes pódense conservar en boas condicións, e sen que sufran danos ocasionados por ataques de fungos, ou insectos se as semenes extraídas en fornos de secado se almacenan con un contido de humidade baixo, a unha temperatura baixa, (próxima a los 0°C) e en recipientes que cerren herméticamente e que previamente foran desinfectados. Un contido de humidade baixo e unha temperatura baixa son condicións pouco favorables para o desenrolo de fungos e para a actividade dos insectos Os recipientes nos que se gardan as sementes, deberán tratarse convintemente con productos funxicidas e insecticidas antes de usalos, pero coidando eliminar totalmente estos productos unha vez que produzcan os seus efectos. Así mismo, os locáis nos que se almacenan as sementes deberán manterse limpos e é moi convinte que se desinfecten periódicamente con algún producto desinfectante potente Normalmente sólense desinfectar os almacéns o final de cada campaña de almacenamento. Son varios os productos químicos que se poden emplear para desinfectar os recipientes e os almacéns, pero os máis correntes soen ser : ácido cianhídrico, bromuro de metilo, sulfuro de carbono e cloropicrina. Teñen a ventaxa de que en caso de que actúen sobre as sementes no soen afectar o seu poder xerminativo.

Slide 19

Tratamentos contra fungos e insectos Tratamentos directos: A elección dun producto químico ou outro dependerá da intensidade do tratamiento que se quere dar, do tipo de ataque que pode destruir a semente, do tipo e características da semente, das condicións de almacenaxe e das condicións de seguridade e persoal que se dispoña para realizar o tratamento. Cando se quere dar un tratamento lixeiro coa única finalidade de matar algúns insectos que poidan atacar as sementes, bastara con mezclar a semente con algún producto non moi agresivo. Se o tratamento se quere facer máis intensivo ou se quere que tamén sea funxicida deberán emplearse outros productos tóxicos máis fortes e cuxo manexo encerra un grave perigo por ser tamén máis tóxicos para o home. A manipulación destos productos e o tratamiento deberán realizalo operarios especializados e deberán emplear máscaras protectoras para evitar graves lesións incluso a morte se respiran ditos vapores tóxicos. En xeral, os danos causados pola maioría dos insectos nas sementes pódense evitar fácilmente tratando as sementes con infinidade de insecticidas. Existen outros insecticidas máis potentes (fumigantes) que se poden aplicar as sementes sin que éstas perdan a súa viabilidade, sempre que se empleen na concentración adecuada e según os métodos recomendados polos fabricantes. Os fumigantes usados na actualidade con maior frecuencia para tratar sementes son: ácido cianhídrico, dicloruro de etileno e tetracloruno de carbono, bromuro de metilo e sulfuro de carbono. Aparte de estos productos que podemos chamar típicos das fumigacións de sementes contra insectos

Slide 20

Bibliografía http://www.fao.org/docrep/006/AD232S/ad232s09.htm http://www.juntadeandalucia.es/medioambiente/consolidado/publicacionesdigitales/80-402_MATERIAL_VEGETAL_DE_REPRODUCCION__MANEJO_CONSERVACION_Y_TRATAMIENTO/80-402/5_ALMACENAMIENTO_Y_CONSERVACION_DE_SEMILLAS.PDF http://html.rincondelvago.com/conservacion-de-semillas_1.html Apuntes Producción de planta 2012/2013

URL: