ΡΙΤΣΟΣ

0

No comments posted yet

Comments

Slide 1

ΡΙΤΣΟΣ «Είπε: Πιστεύω στην ποίηση, στον έρωτα, στο θάνατο» Μαϊδάτση Ευθαλία ΠΕ(Ο2)

Slide 2

Ποιος είναι ο Ρίτσος; Ο βάρδος των λαϊκών αγώνων ή ο μοναχικός σκεπτικιστής, ο «απαρηγόρητος παρηγορητής του κόσμου»; Ο αισθησιακός που ρουφάει με όλους τους πόρους του τους χυμούς της ζωής, αυτός που κλείνει μέσα στ’ ανθρώπινο σώμα τον φυσικό κόσμο… Ο ερωτικός, που σκιρτά σ’ όλα τα αγγίγματα των σωμάτων και των αγαλμάτων, ή ο ασκητής που «απωθεί» και «θεώνεται»; Ο «διχασμένος και διπλός», μας λέει ο ίδιος, επιβεβαιώνοντας τον υπερβατικό λόγο της ποίησης

Slide 3

» Γεννήθηκε στη Μονεμβασιά την Πρωτομαγιά του 1909. «Κυρά Μονοβασιά μου, πέτρινο καράβι μου. Χιλιάδες οι φλόκοι σου και τα πανιά σου. Κι όλο ασάλευτη μένεις να με αρμενίζεις μες στην οικουμένη

Slide 4

Σε ευχαριστώ για όσα μου έδωσες… Και εσεις φίλοι αγαπημένοι κάστρο και φεγγάρι λίθοι και κυκλάμινα και αρχοντικά… Αιώνια θα υπάρχετε Καληνύχτα Μονεμβασιά

Slide 5

Η οικογένειά του, μεγαλοκτηματίες, καταστράφηκε οικονομικά και, το χειρότερο, λίγα χρόνια αργότερα βυθίστηκε στο πένθος. Το 1921 πεθαίνει φυματικός ο μεγάλος γιος, καθώς και η μητέρα, το λατρεμένο πρόσωπο του ποιητή, από την ίδια αρρώστια. Το «νεκρό σπίτι» έμελλε να σφραγίσει τη ζωή και το έργο του Δεν ξέρουμε πώς να βολέψουμε τούτο το σπίτι, πώς να βολευτούμε να το πουλήσουμε μας έρχεται άσχημο- μια ζωή περάσαμε δω μέσα- είναι κι ο χώρος των νεκρών μας εδώ- δεν μπορείς να τους πουλήσεις- κι άλλωστε ποιος τους παίρνει τους νεκρούς…..

Slide 6

Τα πρώτα του ποιήματα δημοσιεύονται στη Διάπλαση των Παίδων το 1924. Το 1925 εγκαθίσταται στην Αθήνα με την αδερφή του Λούλα. Το επόμενο έτος προσβάλλεται κι αυτός από φυματίωση. Η ζωή του για πολλά χρόνια θα μοιράζεται ανάμεσα σε φθισιατρεία και σε διάφορες δουλειές με εξευτελιστικούς όρους (ηθοποιός, χορευτής, διορθωτής κι επιμελητής κειμένων).

Slide 7

Στο σανατόριο της «Σωτηρίας» όπου νοσηλεύεται (1927-30) μυείται στο μαρξισμό από αγωνιστές του ΚΚΕ. Το «ιδανικό όραμα» ανακαλύπτει το κοινωνικό όραμα. .

Slide 8

Και μια απλή καταγραφή του τεράστιου σε όγκου έργο του (πάνω από 100 ποιητικά βιβλία,4 θεατρικά, πεζά, δοκίμια, μτφρ.) θα απαιτούσε πολλές σελίδες. Ας αρκεστούμε σε μια συνοπτική παρουσίαση της ποιητικής του πορείας

Slide 9

1934-36: η εικόνα της μάνας διαδηλωτή που θρηνεί πάνω από το άψυχο σώμα του γιού της (φωτογραφία) στιγματίζει το Ρίτσο και τον εμπνέει. Το μοιρολόι αυτό μετατρέπεται σε κοινωνική διαμαρτυρία και εξέγερση….. Ο Επιτάφιος παραδόθηκε στην πυρά από τους δικτάτορες της 4ης Αυγούστου.

Slide 10

Γιε μου, σπλάχνο των σπλάχνων μου, καρδούλα της καρδιάς μου, πουλάκι της φτωχιάς αυλής, ανθέ της ερημιάς μου, Πώς κλείσαν τα ματάκια σου και δε θωρείς που κλαίω και δε σαλεύεις, δε γρικάς τα που πικρά σου λέω; Γιόκα μου, εσύ που γιάτρευες κάθε παράπονο μου, που μάντευες τι πέρναγα κάτου απ' το τσίνορό μου, Τώρα δε με παρηγοράς και δε μου βγάζεις άχνα και δε μαντεύεις τις πληγές που τρώνε μου τα σπλάχνα;…..

Slide 11

«Παραμερίζουμε, ποιητή, για να περάσεις». Το 1937, συγκλονισμένος από την ψυχική ασθένεια της αδερφής του Λούλας, γράφει Το τραγούδι της αδελφής μου. (Σημειωτέον ότι στο ίδιο ίδρυμα βρίσκεται ο πατέρας από το 1932). Είναι το ποίημα που θα του χαρίσει το «χρίσμα» του γέρου Παλαμά

Slide 12

Θυμάσαι; Σούχε χαρίσει κάποτε η μητέρα ένα ρόδινο φόρεμα…. Κοιτούσες τον ουρανό σαν κάτι από ψηλά να σε καλούσε… Φοβόμουν…. Μάζευα τότε όστρακα στιλπνά και πολύχρωμα βότσαλα… για να δω τα μάτια σου να χαμογελούν…. Όμως δεν ήξερες να δέχεσαι. Χάριζες. Μόνο χάριζες….

Slide 13

Εαρινή Συμφωνία Η Εαρινή συμφωνία (1937-38) έρχεται να επουλώσει πληγές: ψυχική ανάταση και θάμβος μπροστά στο θαύμα του πρωτοφανέρωτου έρωτα

Slide 14

1944-53: Σ' όλη τη διάρκεια της κατοχής ο ποιητής είναι καθηλωμένος στο κρεβάτι Στον εμφύλιο, εξορίζεται στη Λήμνο (1948), στη Μακρόνησο ('49), στον Άη Στράτη ('50). Απελευθερώνεται το 1952. Η ΕΞΟΡΙΑ….( Λήμνος’48, Μακρόνησος’49, Άη Στράτη’50)

Slide 15

Την εποποιία της Αντίστασης ζωντανεύουν τα δίδυμα έργα Ρωμιοσύνη, Η Κυρά των αμπελιών (1945-47): Κλέφτες του '21 κι αντάρτες πολεμούν μαζί τον κατακτητή Αὐτὰ τὰ δέντρα δὲ βολεύονται μὲ λιγότερο οὐρανό, αὐτὲς οἱ πέτρες δὲ βολεύονται κάτου ἀπ᾿ τὰ ξένα βήματα Ἔλα κυρὰ ποὺ τὰ χρυσὰ κλωσσᾶς αὐγὰ τοῦ κεραυνοῦ - πότε μία μέρα θαλασσιὰ θὰ βγάλεις τὸ τσεμπέρι καὶ θὰ πάρεις πάλι τ᾿ ἄρματα

Slide 16

Ρωμιοσύνη 1966 Η Ρωμιοσύνη πέρα από το σύμβολό της αιώνιας αγρύπνιας και αντίστασης του ελληνικού λαού στις κάθε λογής επιθέσεις και στο βιασμό της ταυτότητάς του, προβάλλει και ως πρότυπο συμφιλίωσης του ανθρώπου με τον εαυτό του μέσα από την εμμονή του στην προάσπιση του δεσμού με τη γη και με την ελευθερία του. Αυτόν τον αρμονικό κόσμο ευαγγελίζεται στο τέλος του ποιήματος ο Ρίτσος μέσα από το κομμάτιασμα, τον ανταγωνισμό και το θάνατο που βλέπει στον ίδιον αυτό κόσμο. Ρωμιοσύνη (απόσπασμα)

Slide 18

1954-67: Το 1954 ο Ρίτσος παντρεύεται με τη γιατρό Φαλίτσα Γεωργιάδη. Τα χρόνια που ακολουθούν είναι μια ανάπαυλα ειρήνης και γαλήνης στο σπιτικό περιβάλλον. Η γέννηση της κόρης του Έρης τού χαρίζει το ευφρόσυνο Πρωινό άστρο (1955).

Slide 19

Το "Πρωινό Άστρο" είναι το ποίημα που έγραψε ο Γιάννης Ρίτσος για το κοριτσάκι του, όταν έγινε πατέρας. Μουσική: Ευανθίας Ρεμπούτσικα. Σύνθεση βίντεου: Στάμου Ευαγγελία

Slide 20

Σονάτα του Σεληνόφωτος 1956 Α’ κρατικό βραβείο ποίησης

Slide 21

Η Σονάτα του Σεληνόφωτος Ανοιξιάτικο βράδυ. Μεγάλο δωμάτιο παλιού σπιτιού. Μία ηλικιωμένη γυναίκα ντυμένη στα μαύρα μιλάει σ' έναν νέο. Δεν έχουν ανάψει φως. Απ' τα δυο παράθυρα μπαίνει ένα αμείλικτο φεγγαρόφωτο. Ξέχασα να πω ότι η γυναίκα με τα μαύρα έχει εκδώσει δυο-τρεις ενδιαφέρουσες ποιητικές συλλογές θρησκευτικής πνοής. Λοιπόν, η Γυναίκα με τα μαύρα μιλάει στον νέο. …….

Slide 22

Ἄφησέ με ναρθῶ μαζί σου. Τί φεγγάρι ἀπόψε! Εἶναι καλὸ τὸ φεγγάρι, - δὲ θὰ φαίνεται ποὺ ἄσπρισαν τὰ μαλλιά μου. Τὸ φεγγάρι θὰ κάνει πάλι χρυσὰ τὰ μαλλιά μου. Δὲ θὰ καταλάβεις. Ἄφησέ με νἄρθω μαζί σου. Ὅταν ἔχει φεγγάρι, μεγαλώνουν οἱ σκιὲς μὲς στὸ σπίτι, ἀόρατα χέρια τραβοῦν τὶς κουρτίνες, ἕνα δάχτυλο ἀχνὸ γράφει στὴ σκόνη τοῦ πιάνου λησμονημένα λόγια - δὲ θέλω νὰ τ᾿ ἀκούσω. Σώπα…. Ἄφησέ με νἄρθω μαζί σου. Τὸ ξέρω πὼς καθένας μοναχὸς πορεύεται στὸν ἔρωτα, μοναχὸς στὴ δόξα καὶ στὸ θάνατο. Τὸ ξέρω. Τὸ δοκίμασα. Δὲν ὠφελεῖ. Ἄφησέ με νἄρθω μαζί σου….. Η Σονάτα του Σεληνόφωτος

Slide 23

1967-72:Μετά το πραξικόπημα, ο Ρίτσος οδηγείται πάλι στις εξορίες: Γυάρος, Λέρος, και, στη συνέχεια, σε κατ' οίκον περιορισμό στη Σάμο, ως το τέλος του '70. Οι δραματικές συνθήκες που σφράγισαν όλη αυτή την περίοδο καλλιεργούν κι εδώ τις ίδιες ποιητικές μορφές: Η τριπλή συλλογή « Πέτρες, Επαναλήψεις, Κιγκλίδωμα »(1968-69)

Slide 24

Δύσκολες ώρες, δύσκολες στον τόπο μας. Κι αυτός ο περήφανος, γυμνός, ανυπεράσπιστος, ανήμπορος, αφέθηκε να τον βοηθήσουν, εγγράψαν υποθήκες πάνω του, πήραν δικαιώματα, αξιώνουν, μιλάνε για λογαριασμό του, του ρυθμίζουν την ανάσα, το βήμα, τον ελεούν, τον ντύνουν μ' άλλα ρούχα ξέχειλα, χαλαρωμένα, του σφίγγουν μ' ένα καραβόσκοινο τη μέση. Εκείνος, μέσα στα ξένα ρούχα, ούτε μιλάει κι ούτε πια χαμογελάει μη και φανεί που ανάμεσα στα δόντια του κρατάει σφιχτά, σαν ύστατο οβολό του, γυμνό, απαστράπτοντα κι ανένδοτο, το θάνατο… Κιγκλίδωμα

Slide 25

Πήρε πολλά βραβεία, μετάλλια, παράσημα, και ανάμεσά τους το Διεθνές Βραβείο Λένιν για την ειρήνη. Οι φιλοσοφικές σχολές των Παν/μίων Θεσσαλονίκης και Αθήνας τον ανακήρυξαν επίτιμο διδάκτορα, όπως και πολλά Παν/μια του εξωτερικού. «Έφυγε» στις 11 Νοεμβρίου 1990 και κηδεύθηκε στη γενέτειρά του Μονεμβασιά.[]

Slide 27

Ἐπιλογικό Νὰ μὲ θυμόσαστε εἶπε. Χιλιάδες χιλιόμετρα περπάτησα χωρὶς ψωμί, χωρίς νερό, πάνω σὲ πέτρες κι ἀγκάθια, γιὰ νὰ σᾶς φέρω ψωμὶ καὶ νερὸ καὶ τριαντάφυλλα. Τὴν ὀμορφιὰ Ποτές μου δὲν τὴν πρόδωσα. Ὅλο τὸ βιός μου τὸ μοίρασα δίκαια. Μερτικὸ ἐγὼ δὲν κράτησα. Πάμπτωχος. Μ᾿ ἕνα κρινάκι τοῦ ἀγροῦ τὶς πιὸ ἄγριες νύχτες μας φώτισα. Νὰ μὲ θυμᾶστε……

URL: